Robert van de Graaf
Verslavingsarts
Scannen op een ander niveau
Verslavingsarts Robert van de Graaf ziet de discussies over total bodyscans en vraagt zich af: stellen we de juiste vraag? “Anatomische kennis is niet automatisch zorg.”
De discussie over total body scans gaat vaak over angst en medicalisering. Over mensen die bang zouden zijn voor ziekte. Over commerciële partijen die daarop inspelen.
Maar misschien stellen we een verkeerde vraag.
Niet: wat doet zo’n scan?
Maar: wie is de mens die zich laat scannen?
Hun positie
Ik heb er inmiddels velen ontmoet. En wat opvalt bij hen, is niet hun angst of kwetsbaarheid, maar hun positie. Het zijn ondernemers. Bestuurders. Ook in de zorg. Collega-medisch specialisten. Mensen die dagelijks beslissingen nemen die verder reiken dan henzelf. Over organisaties. Over zorg. Over systemen die niet mogen uitvallen. Over levens.
Hun leven is niet extreem. Hun leefstijl is opvallend gewoon. Gemiddeld Nederlands. Wat overgewicht. Te weinig beweging. Leven onder druk. Ze roken gemiddeld genomen minder dan anderen. Maar drinken vaak wat meer. Niet uit onwetendheid, maar uit context. Uit etentjes waar besluiten worden voorbereid. Uit avonden waarin werk en privé in elkaar overlopen.
Zijn dat angsthazen? Mensen van wie je gemakkelijk zou kunnen profiteren? Dit zijn mensen die gewend zijn te werken met onzekerheid. Die weten dat volledige informatie niet bestaat. Die dagelijks keuzes maken met gevolgen – financieel, organisatorisch, menselijk. En die weten dat niet-kijken óók een keuze is. Vaak de makkelijkste. Zelden de verstandigste.
Niet-kijken is óók een keuze. Vaak de makkelijkste. Zelden de verstandigste
Voor hen is een scan geen zoektocht naar ziekte. Geen stap richting behandeling of patiëntenrol. Maar een moment van oriëntatie. Een pauze in het handelen. Een manier om verder te kijken dan de dagelijkse spiegel. Omdat ook wie anderen leidt, ergens voelt dat hij zelf niet onzichtbaar is.
Anatomische kennis
Zoals zij cijfers lezen, scenario’s wegen en risico’s verkennen, zo willen zij ook begrijpen hoe het lichaam functioneert waarmee dit alles wordt gedragen. Een total body scan levert anatomische informatie op.
Beelden van structuren. Soms een afwijking. Soms niets. Gemaakt met medische technologie, beoordeeld door radiologen.
In die zin is het medisch. Maar anatomische kennis is niet automatisch zorg. Het is geen behandeling. Geen exclusief domein van de dokter. Net zoals de spiegel in de badkamer geen geneeskunde is.
Ook daarin zien we onszelf. Wat ouder. Wat zwaarder. Wat vermoeider. De spiegel maakt niets ziek. Hij geneest niets. Hij laat zien wat er al is. Een scan doet hetzelfde. Maar dan onder de huid.
Hulpmiddel
Het verschil zit niet in de kennis, maar in wat we ervan verwachten. Wie verwacht dat een scan redt, oplost of geruststelt, maakt van informatie een belofte. En daar begint medicalisering. Maar wie informatie ziet als hulpmiddel om verantwoordelijkheid beter te dragen, gebruikt haar anders.
Niet: ben ik gezond?
Maar: waar sta ik – gegeven wat ik doe en draag?
Dat is geen medische vraag. Dat is een vraag van een ander niveau.
Misschien moeten we daarom anders spreken over deze groep. Niet als angstige consumenten, uitgebuit door malafide scanners. Maar als mensen die bereid zijn ook zichzelf onder ogen te zien op het niveau waarop zij functioneren. Niet om alles te controleren. Maar om met open ogen te blijven besturen.
Dat is geen medicalisering. Dat is volwassen verantwoordelijkheid.