Anja de Bok

Anja de Bok

Ik laat mijn collega’s in de steek

Anja de Bok ontvangt een verzorgende in de ouderenzorg die zich vanwege haar derde burn-out schuldig voelt tegenover collega’s en bewoners. De Bok, die sinds kort zelf minder is gaan werken in de ggz, herkent het gevoel.

Mevrouw Jansen* schudt me glimlachend en voorkomend de hand. “Wilt u dat ik mijn jas aan de wachtkamerkapstok hang of mag ik hem mee naar binnen nemen?”, vraagt ze. Ik merk dat de kracht van haar handdruk me verrast. Ze is 46 jaar, tenger en oogt fragiel.

“Wilt u dat ik in deze stoel plaats neem of in die?”, wacht ze ietwat gebogen de instructie af. “U mag kiezen”, helpt haar niet uit de brand, ze weifelt en het duurt even voor ze zit. “Ik heb nu voor de 3e keer een burn-out en ben op advies van de huisarts in de ziektewet en naar u verwezen”. Ze zucht verdrietig. “Ik voel me zo schuldig tegenover mijn collega’s.”

Ze huilt, net zo bescheiden als haar voorkomen. Ze vertelt me dat ze 25 jaar als verzorgende in de ouderenzorg werkt, 14 jaar voor dezelfde instelling. Ze vertelt dat ze altijd enorm haar best doet om goede zorg te leveren, hetgeen door de jaren heen erg moeilijk is geworden.

Personeelstekort. Geldtekort. Ruggensteun tekort. Regels teveel. In steeds minder minuten moet ze haar taken doen, taken overnemen van zieke collega’s en vaak overwerken. Toch klagen bewoners of hun familie. Ze zijn ontevreden, boos en maken haar verwijten. “Daar kan ik niet tegen, ik voel me altijd schuldig”. Haar leidinggevende kan niks voor haar doen, zegt mevrouw Jansen stilletjes. “Begrijp ik ook wel, op kantoor hebben ze helemaal geen zin in al die boze families.”

Ze is uitgevallen met hartkloppingen, slechte nachten en gepieker. “Nu ben ik weer in de ziektewet gemoeten en laat ik niet alleen de bewoners maar ook mijn collega’s in de steek.”

Prepensioen

Met ingang van dit nieuwe jaar ben ik zelf minder en anders gaan werken. Mijn medepraktijkhouder en ik werken hier al maanden naar toe. Ik mag taken gaan loslaten. Gekscherend noemen we het ‘prepensioen’. Mijn collega’s gunnen me om het rustiger aan te gaan doen, want we weten allemaal hoe hard we werken in de zelfstandig gevestigde ggz. Met patiënten, maar zeker ook door alle administratieve lasten (nee, die zijn nog steeds niet minder, integendeel).

Zij, mijn collega’s, familie en vrienden, vragen hoopvol op een enthousiast antwoord: “En? Geniet je van je prepensioen?”. Ik probeer enthousiast aan hun verwachting te voldoen, maar het druipt van me af dat van veel genieten nog geen sprake is. Verre van. Ik voel me schuldig, ik laat hen in de steek.

Dit is de eerste blog uit een drieluik: schuld, boosheid & veerkracht

Met lede ogen zie ik mijn collega’s worstelen, met contractoverwegingen, met opheffen van alle restitutiepolissen, met privacywetgeving en ZPM (Zorgprestatiemodel met beoogde aanlevering van zeer persoonlijke clientinformatie), met dreigende mails betreffende handhaving wet DBA (wij zijn zzp’ers in alle kerncriteria, maar krijgen we toch straf?), met jaarverantwoordingsplicht, reseigneringsverplichting en de ‘normale’ administratieve besognes.


Het druipt van me af dat van veel genieten nog geen sprake is


Het bericht net voor kerst dat we mogelijk maanden landelijk geen ggz-verrichtingen kunnen declareren, liet de hartklopping bij ons allemaal zegevieren.

Tijger in poezenpak

Gelukkig hebben we de psychologie nog: schuld is een functie van het geweten. Schuld is goed om te ervaren, wanneer je iets geflikt hebt dat niet kan. Vaak is schuld irreële schuld, schuldgedachten zoals mevrouw Jansen die heeft. “Ik laat bewoners in de steek omdat ik niet genoeg tijd heb” en “Ik laat mijn collega’s in de steek nu ik het niet meer volhoud”.

Irreëel schuld-denken is vaak een fenomeen van rationele coping bij heftige emotionaliteit, zoals woede. Zolang we de schuld bij onszelf zoeken, kunnen we die woede van binnen beteugelen. Als dichtgeschroefde dop op een fors geschudde colafles.


Gelukkig hebben we de psychologie nog: schuld is een functie van het geweten


Mevrouw Jansen is woedend, zo blijkt na enkele stevige sessies. Ze is bang voor haar boosheid. Heeft in haar leven weinig oefening en vertrouwdheid kunnen opdoen en is zo als een tijger in een poezenpak geworden. Alleen haar krachtige handdruk verraadt haar temperament. Zoals de mijne dat ook doet.

*Fictieve naam om reden van privacy

Delen