Anja de Bok
Veerkracht kan niet alleen van hardwerkende zorgverleners komen
Anja de Bok rondt met deze blog een drieluik af over de schuld, boosheid en veerkracht van zorgprofessionals.
Werk jij ook in de zorg, net als mevrouw Jansen en ik? Ken je de telkens terugkerende noodkreten in jezelf? Schuld, boos, bang?
Wanneer je hard gewerkt hebt, moe bent en al je administratie van deze dag nog moet doen (in de avond of het weekend). Wanneer je op je vingers getikt wordt omdat je je omzet declarabele verrichtingen niet hebt gehaald, of je praktijk niet rendabel krijgt ondanks je harde werken. Wanneer je nog harder moet, nog sneller, nog meer vinkjes.
Hoe houd je het vol, zonder rugdekking en met vakgenoten die uitvallen of stoppen?
Veerkracht en eigen koers
Je kunt van zorgverleners niet straffeloos eisen dat ze hun vak structureel onder topspanning doen. Meer, sneller, nóg meer protocollen als schieten met hagel. Goedkoper zo lijkt. Ineffectiever zo blijkt. Goedkoop is dure koop en zorgverleners vallen om, want ze houden het niet vol, noch kunnen ze het verenigen met hun beroepsethiek.
Gelukkig hebben we de psychologie nog. Weerbare zorgverleners, zoals ook mevrouw Jansen nu, tonen hun veerkracht. Ze erkennen wat ze ervaren, zien, denken en voelen. Ze laten zich horen, de schuld voorbij, in hun boosheid en hun angst. Ze laten los waar ze geen verantwoording voor kunnen dragen en zetten een koers die hen past.
Weerbare zorgverleners tonen hun veerkracht. Ze erkennen wat ze ervaren, zien, denken en voelen
Wij kozen jarenlang voor contractvrij werken om zoveel mogelijk autonomie en onze kwaliteit te borgen. Dat ging lang erg fijn. Cliënten uitten hun respect voor onze keuze, waren blij met onze korte wachttijd en betaalden de eigen bijdrage met trots en voorzien van ‘ik sta helemaal achter jullie en zie dit als een goede investering in mijn gezondheid’.
Vroeg in het voorjaar 2024 merkten we de kentering. De onrust in de wereld, de inflatie en de politieke egocentrische wind waait hard. Onze wachttijd bleef kort, maar gemopper bij aanmelding over de eigen bijdrage nam toe. Met zicht op het verdwijnen van alle restitutiepolissen en een nog hogere eigen bijdrage in 2025 hebben wij maandenlang gedaan over het kiezen van een nieuwe koers. En nu zijn er cliënten die bij aanmelding boos worden op onze assistente, omdat ze zo lang moeten wachten.
Wat willen we nou met z’n allen?
Ik heb makkelijk praten. Ik ben in een levensfase waarin ik meer keuzes heb dan een jongere kostwinner. Ik kan met minder toe, minder werken en ongecontracteerd. Ik heb wel verdriet en vrees voor de toekomst van onze gezondheidszorg. In bijzonder mijn vakgebied, de ggz.
Zeker, zorgverleners kunnen hun eigen weerbaarheid en veerkracht uitoefenen, al dan niet met hulp in onze spreekkamers.
Maar hé! We laten als maatschappij onze zorgverleners, leerkrachten, politiemensen er toch niet weer alleen voor opdraaien toch?! Behandeling van dit ziek bestel is nodig. Kwaliteitstoetsing inclusief herregistraties van politici, beleidsmakers en bestuurders is een aardig begin. Afschaffing van al die consultancybedrijven die zorgkosten wegslurpen een logisch gevolg. Afscheid nemen van marktwerking in de zorg evident. Zorg is geen markt. En zo ligt de bal bij ons allemaal, maatschappelijke veerkracht!
Solidair
Willen we kiezen voor een solidaire gezondheidszorg? Voor zorgverzekeringen die ons verzekeren voor het risico dat we niet zelf kunnen dragen, voor inkomensafhankelijke premies, – eigen risico’s en – eigen bijdragen? Willen we kiezen voor financiële oplossingen voor zorgkosten in plaats van tornen aan de kwaliteit van de zorg? Willen we zorgen voor onze zorgverleners? Willen we kiezen voor maatschappelijke veerkracht, met normen en waarden die ons eigen belang overstijgen?
Een niet commercieel gedreven, maar financieel gezonde gezondheidszorg die zorgverleners met toetsbare kwaliteitsborging in hun eigen beroepsverenigingen hun werk goed en gezond laat uitvoeren. Dat is volgens mij de veerkracht die maatschappelijk nodig is. Wat jij?
Maar da’s nog niet alles
Kunnen we daarnaast ook naar onszelf kijken en als mensen de veerkracht vinden om zelf verantwoordelijk te zijn voor de tegenslagen in ons leven? Willen we onze mindset veranderen om niet alle psychische pijn te medicaliseren en professionele zorg te claimen alsof je per definitie ziek bent wanneer je verdriet hebt, rouw te verwerken hebt, boos of bang bent?
Willen we de tegenslagen van het leven nog verdragen, zelf verantwoordelijkheid nemen en de kinken in onze persoonlijke kabels onderzoeken, al dan niet door te investeren in (professionele) hulp? We investeren toch ook in zelfontwikkeling als opleiding, een mooie vakantie ter ontspanning, een abonnement op paddel of uitjes met gezin of vrienden? Waarom investeren we dan niet ook gewoon in onze mentale gezondheid in plaats van vinden dat we altijd gratis verzorgd dienen te worden?
Kunnen we als mensen de veerkracht vinden om zelf verantwoordelijk te zijn voor de tegenslagen in ons leven?
Psychische onrust is geen ziekte per definitie maar een uitnodiging tot (investeren) in zelfontwikkeling. Zo houden we maatschappelijk meer geld over voor psychotherapie wanneer het nodig is. Psychotherapie als intens, op maat gesneden en effectief ambacht voor wie het nodig heeft. Een ambacht dat nu verloren gaat onder het juk van sneller, goedkoper en onpersoonlijker pleisters plakken die op langere termijn niet helen. Liefst ook met AI.
Dit drieluik schrijf ik als deel van mijn eigen rouwverwerking, ten behoeve van mijn veerkracht. Zodat ik nog jaren door kan, mijn mooie ambacht beoefenend en schrijvend over mijn prachtig vak.
Herken jij de rouw? Herken jij je veerkracht?
Dit is de derde blog uit een drieluik: schuld, boosheid & veerkracht
*Om redenen van privacy zijn de namen fictief