Ignace Schretlen

Ignace Schretlen

Suïcide

Een ganggenoot van de studentenflat waar ik woonde werkte samen met ‘suïcide-specialist’ René Diekstra toen hij – ik weet niet hoe en waarom – zelf een einde aan zijn leven maakte.

Bij de eigenaar van een doe-het-zelfzaak die zichzelf had opgehangen, maar op de grond lag toen ik hem tijdens mijn opleiding tot huisarts aantrof, dacht ik aan een hartstilstand voordat ik werd gewezen op een haak aan het plafond.

Als huisarts moest ik op foto’s een patiënt identificeren die niet welkom was bij zijn psychiater en zich hierna aan een boom had opgehangen. Ik was niet meer als huisarts werkzaam toen een voormalige patiënt die met suïcide dreigde een beroep op mij deed. De man bleek net te zijn overleden toen zijn wanhoopskreet mij bereikte.

‘Na een ongeval thuis is suïcide de meest voorkomende oorzaak van een niet-natuurlijke dood. Er overlijden drie keer zoveel mensen door zelfdoding dan door verkeersongevallen. Toch wordt de huisarts relatief weinig geconfronteerd met suïcide. Naar schatting maakt een huisarts iedere vier tot acht jaar een patiënt mee die suïcide pleegt. Suïcidepogingen en de dreiging van suïcide komen echter veel vaker voor en gemiddeld heeft elke huisarts daar drie tot vier keer per maand mee te maken.’

Aldus Ad Kerkhof, Kees van der Meer en Marga van der Remco de Winter in hun artikel ‘Is de huisarts machteloos bij suïcidale patiënten?’ dat op 2 september 2020 in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde werd gepubliceerd.

‘De man bleek net te zijn overleden toen zijn wanhoopskreet mij bereikte’

Een docent die mij in de klas voor schut had gezet en graag pestte dreigde mijn klassenleraar te worden wanneer ik in de vijfde van het gymnasium zou blijven zitten. In dat geval wilde ik dood. In een winkel voor scheepsbenodigdheden aan de Nijmeegse Waalkade kocht ik een dik touw. Ik was vastbesloten om mij aan het balkon op te hangen.

Kort nadat mijn – onder het pseudoniem van Patrick Bosboom – verschenen bundel ‘Een eindeloos bestaan’ over het leven als huisarts was verschenen, was ik van plan om mij tegen de pijler van een brug te pletter te rijden toen ik voor de tweede maal een zinloze nachtvisite moest rijden. Hoe vaak riep ik thuis niet dat ik dit bestaan naast een druk gezinsleven en nevenactiviteiten niet langer vol kon houden?

Onder de titel ‘Suïcidepreventie in de huisartsenpraktijk’ staat op de site 113.nl: ‘Eén op de twee mensen die overlijdt door zelfmoord heeft een maand tevoren de huisarts bezocht. Tijdens dat laatste consult werd bij een op de drie mensen het risico op suïcide herkend.’

Vanuit mijn eigen kwetsbaarheid vroeg ik wanhopige patiënten expliciet naar gevoelens en gedachten die naar suïcide zouden kunnen leiden. Soms gaf ik zelfs mijn privénummer met het aanbod om mij bij uiterste wanhoop te bellen. Dat is nooit gebeurd, maar voor mensen is het wel heel belangrijk om juist dan iemand als klankbord te hebben. Mijn eigen huisarts vraagt nooit verder dan de klacht en bij ernstige zorgen over een ander werpt de privacywetgeving een torenhoge muur op.

‘Deze negatieve stigmatisering lijkt mij niet erg bevorderlijk wanneer je mensen écht wilt helpen’

In 2023 waren er 1885 suïcides. Tegenover een daling onder mensen van middelbare leeftijd is er een stijging onder jongeren tot 30 jaar. Daardoor blijft het aantal suïcides gemiddeld ruim vijf per dag. Wereldwijd hebben artsen – en met name vrouwelijke artsen – een relatief hoger risico om door suïcide te overlijden. Aan suïcidepreventie wordt al heel veel gedaan.

Misschien moet de focus wat minder strak op het voorkomen van suïcide en wat meer op ‘aandacht voor wanhopige mensen’ worden gelegd. Wie in Google ‘omgaan met wanhopige patiënten’ intypt, komt uit bij sites die gaan over claimend, veeleisend en lastig gedrag. Deze negatieve stigmatisering lijkt mij niet erg bevorderlijk wanneer je mensen écht wilt helpen. En daar gaat het uiteindelijk toch om.    

Delen