Daphne Voormolen
arts foetale geneeskunde
Toverkunst
Daphne Voormolen ziet in de kleurrijke kunst van Erik Mattijssen het medicijn tegen onttovering. ‘Hij laat voelen dat de wereld bezield is.’
We leven in een wereld waarin alles meetbaar, verklaarbaar en beheersbaar lijkt. Ontstaat er een probleem of ongewenste situatie, dan keren we ons structureel tot de wetenschap. Rationaliteit als gegarandeerd toevluchtsoord. De Duitse socioloog Max Weber benoemde de keerzijde van deze intellectualisering als de onttovering van de wereld.
Het verdwijnen van mysterie en betekenisgeving is wat mij betreft een verarming van de samenleving. Want kennis is nog geen wijsheid en mensen zijn van nature magische denkers. Geen wonder dat er zo veel eenzaamheid, depressie en onbegrip is. Gelukkig is kunst een krachtig antidotum tegen onttovering.
Dat ondervind je op dit moment nergens zo duidelijk als in museum More. Ik bezocht de tentoonstelling Merrily, Merrily, Merrily van Erik Mattijssen, een kunstenaar die ik bewonder. Boven de entree hangen twee enorme poppen in zijn karakteristieke stijl. Beiden dragen een tas waarin ik (met een beetje beroepsdeformatie) direct de dokterstas denk te herkennen. Mooi! Ik kom hier immers voor een antidotum en laat Erik Mattijssen graag voor me zorgen.

Mattijssen schept een hele eigen wereld met zijn grote kleurrijke schilderijen. Een warme wereld die uitnodigt binnen te treden. Het eerste dat me raakt zijn de prachtige kleuren. Heel fris en verrassend. De stillevens, kamers en kraampjes die verschijnen, voelen vertrouwd, al ben ik er nooit geweest.
Er zijn geen mensen te zien, maar het voelt alsof ze er net nog waren. Of eigenlijk alsof de kunstwerken wachten op de menselijke aanvulling van de kijker. Samen is het compleet. Ik geniet van de patronen, poppen, snuisterijen, bloeiende planten, de combinatie van alles. Verwondering alom, zalig! Waar de onttovering het alledaagse reduceert tot rationeel en functioneel, laadt Mattijssen het gewone juist op met betekenis. Hij laat voelen dat de wereld bezield is.

Het pronkstuk van de tentoonstelling is een grote carrousel. Ik wil in gedachten plaats nemen en laat mijn blik één voor één over de figuren gaan. Ik kan me bij elk zitje wel iemand voorstellen die het zou kiezen. Mattijssen gaf elk figuur een eigen karakter en zo is het gezelschap niet alleen bont van kleur maar ook van sfeer. Die unieke sfeer die de werken van Mattijssen zo bijzonder maakt.
Ik kan me bij elk zitje van de carrousel wel iemand voorstellen die het zou kiezen
Het geeft diepgang en ruimte om als kijker je gemoedstoestand gespiegeld te zien. Tijdens mijn bezoek laveer ik tussen melancholie, een beetje verdriet of onbehagen, blijdschap, verbazing, vertedering en vooral verwondering. Erik Mattijssen tovert een lach op mijn gezicht en een warm gevoel van binnen. Precies de dé-onttovering die ik nodig heb!

Na mijn bezoek ben ik niet alleen opgevrolijkt. Ik voel me ook dankbaar. Dankbaar voor de vele prachtige musea die er zijn en voor het werk van kunstenaars als Erik Mattijssen die de wereld een beetje mooier en vrolijker maken. Kunst die op een bepaalde manier dienstbaar en zorgzaam is. Het is ook niet voor niks dat er werken van Mattijssen te zien zijn in verschillende ziekenhuizen. Uitgerekend in een zorgomgeving waar mensen vragen hebben die niet door meten, weten en wetenschap beantwoord kunnen worden is er behoefte aan de betovering van Erik Mattijssen. Toverkunst!

Merrily, Merrily, Merrily is tot en met 26 oktober 2025 te zien in Museum More in Gorssel.