Flip Vuijsje
Van deze tijd
De afgelopen tijd waren er op de BBC weer een paar mooie documentaires over het dagelijks werk van (Britse) artsen. Een van de dingen die mij hierin opviel, was hun directe, natuurlijke, prettige manier van doen. Inclusief op het punt van kleding. Die was soms verzorgd-casual en soms meer representatief, maar steeds: geen witte jas.
Wat dokters moeten of mogen dragen, vooral in ziekenhuizen, is een onderwerp waarover heel verschillend wordt gedacht. Binnen de beroepsgroep zelf, waar je zowel tegenstanders van ‘de witte jas’ vindt als traditionele voorstanders. Maar ook onder burgers en patiënten, van wie er velen een arts pas echt vertrouwen als die in het wit gaat. Maar intussen lopen er ook genoeg rond die hier juist anders over denken.
Zelf zit ik in die laatste categorie, om te beginnen om redenen van esthetiek. Wit is een besmettelijke kleur, wat al gauw leidt tot storende smoezeligheid. Wit is bovendien een kleur die niet-slank afkleedt, en ook bij dokters komt het voor dat dit geen goed idee is. Je kunt dit ondervangen met een andere, donkerder kleur officiële doktersjas, maar zo simpel ligt het niet. Want de essentie van die witte jas is niet die specifieke kleur als zodanig, maar het onderliggende idee van onderscheid: dat je meteen ziet wie dokter is (en wie niet). Maar wat is hiervan de ratio?
Natuurlijk zijn er, zeker in een ziekenhuis, dokters met een functie waarin directe herkenbaarheid van potentieel (veiligheids)nut is. Maar voor de beschouwend specialist in zijn of haar spreekkamer geldt dit niet, terwijl ook die toch vaak in het wit gaat. En zou het ook niet zo kunnen zijn, dat juist die uiterlijke herkenbaarheid-als-arts een rol speelt bij de slordigheid onder sommige ziekenhuisartsen op het punt van zichzelf netjes aan patiënten voorstellen? In de zin van: ze zien toch dat ik de dókter ben, en dat moet voldoende zijn?
Beter dus om die witte jas weg te doen, en te vervangen door iets dat niet primair onderscheid uitstraalt, maar respect. En dan bedoel ik: respect voor de patiënt, door een outfit die enerzijds verzorgd is, maar tegelijk ook persoonlijk en individueel. Want als patiënt wil je graag als persoon worden bejegend, en niet als dossiernummer. En dan helpt het, als ook de bejegener zelf zich als individueel persoon presenteert, in plaats van als semi-anonieme functionaris-in-uniform.
Maar de allerbelangrijkste functie van die witte doktersjas is natuurlijk het onderstrepen van status. Als symbool voor het traditioneel hoge aanzien van de artsenprofessie, niet alleen binnen de hiërarchie van zorgorganisaties zelf maar ook tegenover patiënten. Maar ook dit is achterhaald. Ooit hoorden artsen bij een heel kleine maatschappelijke elite, van wetenschappers en notabelen ‘met universiteit’. Maar anno 2013 heeft meer dan 30 procent van de volwassen beroepsbevolking een hoger-onderwijs diploma op zak. En krijgen artsen dagelijks patiënten over de vloer die qua denkkracht en intellectueel niveau in algemene zin, hun gelijkwaardige of juist meerdere zijn.
Aan het gewicht van specifieke, medische vakkennis van dokters doet dit verder niks af. Maar zo’n speciaal stuk kleding ter formele onderstreping van de statuur? Juist door dit welbewust uit te laten, en zo inhoud en persoon boven uiterlijke vorm te stellen, geeft een arts een vertrouwenwekkend signaal pur sang: Ik ben van deze tijd.
2 reacties
Het dragen van een witte jas, een smetteloos witte jas, conform de regels van Semmelweiss, is juist geen teken van status, maar een teken van het respecteren van elementaire regels van hygiene voorschriften en daarmee respect voor de patiënt.
De specialist die in vrije tijd kleding zijn patienten de hand schud, behangen met sieraden, ringen en horloges geeft daarmee juist aan niet bij de tijd te zijn! Dat is het signaal voor de bij de tijd zijnde patiënt de spreekkamer terstond te verlaten.
De problematisch hygiene in Nederlandse Ziekenhuizen, ook de Engelse kunnen erover meepraten, vindt juist zijn oorsprong in het idee dat de arts, verpleegkundige e.a. zorgverleners zich in niets mogen onderscheiden van de patienten: die nemen toch ook een pil als er een infectie wordt vastgesteld?
Handen schudden is de bron van veel infecties in ziekenhuizen en een borging van de continuïteit van die infecties!
Vrije tijdskleding is juist zeer onhygienisch: wat is er allemaal niet in contact gekomen direct en indirect met die fraaie kabeltrui? Koltrui, overhemd e.d. ? Zo van onder de koe aan het bed van de patiënt die net een chemo heeft ondergaan?
De witte jas, mits smetteloos schoon en dagelijks een nieuwe voorkomt overdracht van al die bacterien, pollen, gisten en schimmels die zich maar al te graag verschuilen in vrije tijds kleding. De kat gisterenavond op schoot, komt de volgende morgen toch langs bij de door immuunziekte of behandeling verzwakte patiënt. Idem de hond. idem de hamster. Tevens is op een smetteloos witte jas ieder vlekje van welke oorsprong en herkomst te zien; duidelijk signaal voor een nieuwe gestreken en gewassen jas en zo niet voor de patiënt de hoogste tijd om een sprintje uitgang te trekken.
Heeft helemaal niets met status te maken en alles met hygiene en daarmee met respect voor de patiënt.
Kijk eens naar de hygiene protocollen bij Mayo Clinic, de benchmark voor alle ziekenhuizen ter wereld voor ieder gebied.
FV is evident niet bij de tijd. Semmelweiss draait dol in zijn graf; de FVjes waren er toen ook al. Zijn niet weg te krijgen uit de zorg.
ANH Jansen
10 augustus 2013 / 15:25http://www.townsvillebulletin.com.au/article/2013/03/02/376534_news.html
White coat comeback in the hospital ward
DANIEL BATEMAN | March 2nd, 2013
IT’S more than all right for doctors to wear white. A Townsville medical student is leading the charge to bring white coats back into medical practice.
Sara Fraser, a final-year student studying medicine at James Cook University, has conducted a study to find out the reasons why so many medical professionals have ditched their once iconic uniforms in favour of ordinary clothing.
In a paper recently published in the Australian Medical Student Journal, Ms Fraser found there were several reasons doctors chose not to wear coats, including fear of infection, comfort factor and even peer pressure.
White coats were banned from British hospitals in 2007 as a way of decreasing infections, with the well-worn coats believed to carry unhealthy doses of pathogens which can be transferred to patients.
Ms Fraser, however, said other studies had shown there was no evidence to back up the infection concern.
“It really came out that it was to do with the public’s perception of wearing white coats and other psychological issues of not being able to not connect as well with your doctor, because they were wearing a white coat,” she said.
Ms Fraser contacted several major hospitals around Australia to investigate their own policies towards doctors wearing white coats and found staff in Darwin, Perth and Canberra were directing their staff to have their sleeves rolled up.
“There’s no policies that say that you shouldn’t wear them, but they do say that everyone should wash their clothes daily,” she said.
En lees de ingezonden mededelingen. ‘in the good old days………”
En zo is Flip Vuijsje helemaal weer bij de tijd.
ANH Jansen
10 augustus 2013 / 17:04