Marleen Kraaij – Dirkzwager

Marleen Kraaij – Dirkzwager

Verbondenheid

Het beschermen en bevorderen van verbondenheid is misschien wel de meest impactvolle — gezondheidsbevorderende — interventie die elk van ons kan uitleven, stelt Marleen Kraaij-Dirkzwager

Het klinkt zacht. Misschien zelfs een beetje wollig. Het tegendeel is waar: verbondenheid is een keiharde noodzaak. Voor iedereen die recht wil doen aan wat het betekent om mens te zijn. Voor een samenleving die menselijk wil blijven.  

Verbondenheid is een kernwaarde. Geen luxe, geen vrijblijvende emotie. Het is een voorwaarde voor politieke en sociale stabiliteit: een klimaat waarin mensen ongestoord kunnen leven, binnen de waarden van de democratische rechtsstaat. Zo luidt de formele definitie in het Nederlandse denken over veiligheid. Het is wrang dat juist die waarde nu zo onder druk staat — niet door dreiging van buitenaf, maar van binnenuit.

Verbondenheid is geen luxe, geen vrijblijvende emotie. Het is een voorwaarde voor politieke en sociale stabiliteit

Afgelopen week werd de asielwetgeving in de Tweede Kamer niet gewogen op waarden, maar ingezet als wisselgeld in een machtsstrijd. De politieke determinanten van gezondheid — meestal sluimerend aanwezig op de achtergrond — werden plots voor iedereen zichtbaar. Bestaanszekerheid, veiligheid en gezondheid, fundamenten van een menswaardige samenleving, werden politieke speelballen. Verbondenheid? Die leek even totaal van tafel.

Samen

Wat mij hoop gaf, was de samenwerking tussen zorgverleners die, elk vanuit hun eigen mogelijkheden, probeerden invloed uit te oefenen op de politieke besluitvorming. Niet door te eisen, maar door gezamenlijk op te staan en hun professionele stem te gebruiken. Ook leraren, kunstenaars, ambtenaren, buurtmakers, activisten, ouderen en jongeren spraken zich uit. Mensen lieten in taal en toon zien welke waarden zij nastreven. Ze maakten zichtbaar hoe zij willen samenleven — en wat dat vraagt van politieke besluitvorming, júist bij ingewikkelde vraagstukken.

Die hoop staat in schril contrast met andere reacties. Reacties waar ik slecht van slaap. Gelatenheid. Verslagenheid, dat dit in Nederland kan gebeuren. Onverschilligheid: te veel pogingen om me ervan te overtuigen dat “we toch geen invloed hebben”; uitleg in verschillende varianten dat mensen “de hoop op Den Haag al lang hebben opgegeven”. Of het allerschrijnendst: mensen die zeggen “dit zag je aankomen”. Zij wijzen op het patroon waarin we(?) al jaren mensen in hokjes duwen en systematisch uitsluiten van privileges, rechten en voorzieningen die anderen wél hebben.  

De asielwetgeving gaat over iets fundamenteels: over wie we durven zijn

Voor mij strekken de gebeurtenissen rondom de asielwetten veel verder dan de vraag of ik iemand in nood moet helpen. Natuurlijk help ik, met alle mogelijkheden die ik heb. En als ik daarvoor wat bureaucratische hobbels moet nemen, of me tussen wringende wetgeving door moet manoeuvreren, dan lukt dat vast ook. De beroepscodes, onmiddellijk herbevestigd door de KNMG & V&VN, bieden mij voldoende professioneel kader. De asielwetgeving gaat echter over iets fundamentelers: over wie we durven zijn — over zorgen voor elkaar.

Politiek gestuntel

Zondebokpolitiek wint terrein, terwijl de échte problemen onbesproken blijven. Het lijkt soms alsof mensen zich erbij neerleggen. Alsof dit het nieuwe normaal is geworden. Ik weiger. Ik weiger het schadelijke politieke gestuntel van afgelopen week te accepteren als ons nieuwe normaal.  

De diepere vraag die ik mezelf en anderen stel is: hoe gaan wij, zorgverleners, om met de politieke verdeeldheid die onze samenleving destabiliseert — juist nu we elkaar zo hard nodig hebben? Ik heb natuurlijk niet hét antwoord op zo’n grote vraag, maar voel stevigheid in de gedachte dat dát het onderzoek is dat we samen te doen hebben. Zorg betekent óók: zorgen voor het grotere geheel. 

De politieke determinanten van gezondheid zijn geen abstractie. Ze bepalen heel concreet — meer dan wat ook — onze individuele en gezamenlijke gezondheid, ons samen-leven. De huidige politieke versplintering, en de ruimte die dit biedt aan individuele krachten met schadelijke neveneffecten, vraagt om waakzaamheid én om gezamenlijke daadkracht.

Échte problemen

Zorgverleners kunnen daarin een belangrijke rol vervullen. Ze kennen de échte problemen, en kunnen die verwoorden. Met moed. Met aandacht voor wat schuurt — en wat verbindt. Met vele anderen vormen zij het sociale cement in onze samenleving. 

We hebben invloed in verschillende rollen:
* als kiezer in oktober;
* als zorgverlener: op wie richten wij ons aandacht?;
* als co-creator in complexe maatschappelijke opgaven;
* als tegenkracht tegen ziekmakende besluiten.

Verbondenheid is geen zachte bijzaak. Het beschermen en bevorderen van verbondenheid is misschien wel de meest impactvolle — gezondheidsbevorderende — interventie die elk van ons kan uitleven.

Delen