Daphne Voormolen
arts foetale geneeskunde
Vrijheid
Daphne Voormolen, arts foetale geneeskunde, heeft een bijzondere kunstervaring in de Elleboogkerk in Amersfoort.
Op een zonnige ochtend bezoek ik de Elleboogkerk in Amersfoort. Bij de ingang laat ik het beeld op me inwerken. Het zonlicht landt door de ramen in de grote open ruimte en geeft betoverende kleuren. De start van een bijzondere kunstervaring. Terwijl ik verder loop, ontvouwt zich een magisch schouwspel. Kalm maar spectaculair.

Vijf laddersculpturen zweven onder het gewelf. De ruimte tussen de treden is opgevuld met glas in verschillende tinten die door het invallende licht prachtig gekleurde reflecties geven op de vloer en muren. Schitterend! Maar dan de verrassing: als ik een stap vooruitzet, verandert alles. De kleuren, de transparantie, de reflectie.
Kameleonglas
Kunstenaar Stephen Dean gebruikte voor zijn installatie dichroïsch glas. Dit ‘kameleonglas’ is gecoat met metaaloxide-nanodeeltjes waardoor de kleur met de kijkhoek en lichtinval verandert. De kunstwereld liet zich inspireren door NASA die deze techniek ontwikkelde om de visus van astronauten te beschermen tegen het scherpe zonlicht (zij hadden het weer afgekeken van de Romeinse Lycurgus-beker uit de vierde eeuw).
Ik probeer een patroon te herkennen of in ieder geval te begrijpen wat er gebeurt. Dat lukt me niet, en ik besluit dat verstand nu niet de juiste modus is. Dus geef ik het psychedelische effect alle ruimte.

De ladders krijgen een symbolische betekenis. Ze verbinden twee werelden: beneden en boven, het alledaagse en het onbekende, het zichtbare en het onzichtbare. Alsof ik de ladder beklim naar een hoger niveau van waarnemen en ervaren. Via deze ladders stijg ik even boven de dagelijkse werkelijkheid uit.
Een ander perspectief
Stapje voor stapje (mijn gedachten op de ladder én mijn voeten op de vloer) ontstaat er ruimte voor vrij denken en associëren, voor verwondering en een ander perspectief. De vrije ruimte die mijn denken hiermee toekomt is zalig. Precies daarom houd ik van zo’n kunstbeleving.
‘Ik hoef niks te weten en te begrijpen en toch voelt het betekenisvol’
Ik moet denken aan de filosofie van Immanuel Kant. Zijn ideeën op het gebied van de esthetica spreken me sterk aan en lijken over dit moment te gaan. Een kunstervaring gaat volgens Kant samen met een gevoel van harmonie, genot en bovenal vrijheid.
Kuieren
In het dagelijks leven is onze waarneming altijd gespitst op begrip, kennis en moraal. Verstand stuurt de waarneming. Maar op dit moment, hier, midden in deze kunstinstallatie ben ik bevrijd van de kennisgedreven waarneming. Ik voel me vrij in mijn hoofd omdat mijn gedachten en verbeelding heerlijk kunnen kuieren.
Ik hoef niks te weten en te begrijpen en toch voelt het betekenisvol. Voor mij wordt hier het begrip ‘vrijheid’ zichtbaar én voelbaar gemaakt. Ik geniet ervan.

De titel van de installatie is ECHO, van het Griekse woord ēkhō wat weerkaatsing betekent en afkomstig is uit de Griekse mythologie. Echo was een bergnimf die overvloedig sprak tot grote ergernis van godin Hera die haar onverdeelde aandacht nodig had om de escapades van haar man Zeus in de smiezen te houden.
Als straf werd Echo haar vrije spraak ontnomen, creatief als de goden waren, en kon ze slechts nog de laatste woorden van anderen herhalen. Vanwege liefdesverdriet trok ze zich terug in een grot waar ze wegkwijnde. Alleen haar stem bleef bestaan, gedoemd om te herhalen.
Ziekenhuis
Leuk dat de titel mijn gedachten ook naar het ziekenhuis brengt. Echoscopie is een techniek die vanuit de dierenwereld (echolocatie van vleermuis, dolfijn), via de nautische wetenschap (SONAR is ontwikkeld nadat de Titanic zonk) naar de geneeskunde is gekomen.
In het ziekenhuis breng ik dagelijkse echoscopisch het ongeboren kind in beeld
Echo en dichroïsch glas: het ene behoort tot het domein van geluid, het andere van licht. Beide geven blijk van menselijke inventiviteit en laten zien hoe iets vluchtigs en ongrijpbaars kan worden omgezet in beeld. In het ziekenhuis breng ik dagelijkse echoscopisch het ongeboren kind in beeld en ook hier draait alles om weerkaatsing en beeld dat verandert door beweging in tijd en ruimte. Een verrassend obstetrisch schouwspel.
Weerklank
De magie van vandaag, van dit wonderschone tafereel van licht, kleur en vrijheid zal nog lang zijn weerklank vinden in mijn gedachten thuis en in het ziekenhuis.

De installatie ‘ECHO’ (2026) van Stephen Dean is nog tot 30 aug 2026 te zien in de Elleboogkerk in Amersfoort