Ignace Schretlen

Ignace Schretlen

Wat denkt u zelf dat u hebt?

Goede zorg voor migranten vraagt om een andere benadering, schrijft voormalig huisarts Ignace Schretlen. Waarbij zorgprofessionals de vraag ‘Wat denkt u zelf dat u hebt?’ het beste kunnen vermijden.

‘De zorgsector is doorspekt met discriminatie en racisme. Dat probleem manifesteert zich op allerlei manieren, is ‘wijdverbreid en hardnekkig’. Vaak zit het ‘m in kleine en subtiele dingen, zoals niet-inclusieve taal, stereotiepe omgangsvormen en ouderwetse protocollen. Ook vooroordelen en misvattingen kunnen cliënten in de zorg op achterstand zetten.’

Met deze regels begint een artikel (Trouw, 10 april 2026) van Frank Straver over een advies van de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (Rabin Baldewsingh). Discriminatie en racisme spelen niet alleen in de relatie tussen hulpverlener en patiënt/cliënt, maar ook op de werkvloer.

Maar goed, laten wij toch maar eventjes ‘leuk’ beginnen met de visie van de uit Colombia afkomstige Magnolia op de Nederlandse gezondheidszorg, gepubliceerd in de bundel ‘Welkom Nederland’:

‘De gezondheidszorg in Nederland is heel anders dan in Colombia. Als je ziek bent, ga je naar de dokter. En dan zeg je wat je klachten zijn. Een Colombiaanse arts vertelt je dan wat je hebt. En hij geeft je een recept voor medicijnen. Een Nederlandse arts vraagt: “Wat denkt u zelf dat het is?” En medicijnen krijg je meestal ook niet. Je moet eerst wachten of je vanzelf weer beter wordt.’

Dit sluit naadloos aan bij wat prof. Charles Agyemang, hoogleraar migratie, etniciteit en gezondheid (Amsterdam UMC) in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (2024, nummer 4) vertelde:

‘In veel Afrikaanse landen gaat de patiënt op een stoel zitten en verwacht van de dokter dat die uitzoekt wat er aan de hand is, in Nederland vraagt de huisarts wat de patiënt er zelf van denkt. (…) Dat is voor migranten soms een reden om de arts nog minder te vertrouwen. Veel migranten zien de arts als God. En het werkt niet als God tegen je zegt “wat vinden wij hier samen van?”’

Maar over wie hebben wij eigenlijk? Iets meer dan drie miljoen mensen zijn in het buitenland geboren en als migrant naar Nederland gekomen. Van de overige 15 miljoen inwoners, die wel in Nederland zijn geboren, zijn 2,1 miljoen mensen die kinderen van migranten zijn*.

Samen gaat het dus – let wel – om meer dan een kwart van de bevolking! Onder migranten vallen asielzoekers, vluchtelingen uit Oekraïne, statushouders, EU-arbeidsmigranten, onverzekerde legaal in Nederland verblijvende migranten en ongedocumenteerden: migranten van buiten de EU die geen recht meer hebben op verblijf in Nederland**.

Prof. Charles Agyemang is duidelijk: ‘Je kunt niet van deze mensen verwachten dat ze zich aan jou aanpassen. (…) Ze ervaren de situatie vaak als intimiderend. Ze weten bij voorbaat dat ze een taalprobleem hebben.’

Aandoeningen in andere vorm

De zorg voor migranten vraagt niet alleen om een andere benadering en vooral meer tijd, maar ook om het besef dat bij mensen met een migratieachtergrond vaker bepaalde – zowel lichamelijke als psychische – aandoeningen of aandoeningen in een andere vorm voorkomen dan bij andere bevolkingsgroepen.

‘Zelfs migranten die in goede gezondheid arriveren, zoals arbeidsmigranten of asielzoekers, ontwikkelen op termijn vaker gezondheidsproblemen dan autochtone burgers of mensen in het land van herkomst.’ **

Misschien schrok je van de eerste regels. Ik niet! Persoonlijk ken ik vijf statushouders (2-33 jaar) heel goed. Allen zijn zij zowel in de noodopvang/AZC als in de reguliere zorg meer dan eens geconfronteerd met matige tot slechte medische zorg, nog los van de soms aanstootgevende bejegening.

Bij twee van hen heeft dit vergaande (mogelijk zelfs levenslange) gevolgen! Ik mag en wil niet generaliseren, maar weet dat menig asielzoeker vanwege negatieve ervaringen geen beroep meer doet op de medische zorg.

Schrijnend

De Inspectie Gezondheidzorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de zorg voor asielzoekers in Nederland. Schrijnend is de herhaalde constatering dat de zorg voor kwetsbare groepen zoals asielkinderen niet voldoet aan minimale kwaliteitsnormen. Waarom wordt er geen actie ondernomen? En dan hebben wij alleen nog maar over het zichtbare topje van de ijsberg.

Begrijp je nu waarom ik mij soms heel diep schaam voor onze alom geprezen gezondheidszorg?

* bron: CBS
** NTVG, 2026, nummer 2

Delen