We wisten het al

Frank van Wijck
Frank van Wijck is medisch journalist en houdt als freelancer op maandag, woensdag en vrijdag een weblog bij op de website van Arts en Auto. Lees alle artikelen van Frank van Wijck

Sommige dingen liggen zo ontzettend voor de hand dat je je afvraagt of er promotieonderzoek voor nodig is. De uitkomsten van het onderzoek naar gezondheidsvaardigheden van Iris van der Heide hadden we allemaal zelf kunnen bedenken. Ze concludeert dat mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden zich minder gezond voelen. Ze hebben meer moeite met zelfmanagement en ‘eigen regie’ over de zorg. En ze komen vaker bij de huisarts dan mensen die beter in staat zijn informatie over hun gezondheid te begrijpen en toe te passen.

Allemaal zo simpel als 1 + 1 = 2 zou je zeggen. Wat hebben we hieraan? In de berichtgeving hierover lezen we dat de bevindingen van Van der Heide belangrijk zijn in het licht van de veranderingen in de zorg, waarbij mensen met toenemende kwetsbaarheid langer thuis moeten blijven wonen. Deze mensen vormen echter slechts een deel van het verhaal waarom het hier gaat. Het gaat ook om mensen met een lage sociaaleconomische status en om de anderhalf miljoen laaggeletterden in ons land.

Van der Heide heeft gelijk als ze stelt dat zorgverleners en beleidmakers zouden moeten inspelen op het probleem van mensen met geringe gezondheidsvaardigheden. “Zorginstanties, screeningsorganisaties en zorgverleners moeten zich hiervan bewust worden om ook deze mensen goede zorg te kunnen leveren”, zegt ze. Helemaal waar, en ze is beslist niet de eerste die het zegt. Gaat nog een keer extra het verschil maken? Ik wil niet cynisch zijn, sceptisch ben ik wel.

9 Reacties Reageer zelf

  1. Alberts
    Geplaatst op 28 mei 2015 om 10:13 | Permalink

    Zo voor de hand liggend is dat helemaal niet hoor, minder ‘gezondheidsvaardigheid’ dat samengaat met minder bewustzijn hiervan hoeft geen impact te hebben.

  2. Frank van Wijck Frank van Wijck
    Geplaatst op 28 mei 2015 om 11:11 | Permalink

    Ik weet niet zeker of ik begrijp wat je bedoelt. Wat ik eruit lees is dit: “Minder gezondheidsvaardigheid hebben gepaard aan minder bewustzijn over je gezondheidstoestand betekent dat je feitelijk nergens last van hebt en dat het dus goed is zo omdat je ervaren gezondheid voldoende is”. Bedoel je dit inderdaad?

  3. Alberts
    Geplaatst op 28 mei 2015 om 13:00 | Permalink

    Niet precies, dat is te stellig, maar het ging er me om dat het niet vanzelfsprekend is dat minder gezondheidsvaardigheden samengaat met minder gezond voelen. De mate van bewust zijn daarvan was maar één voorbeeld.
    De aanbeveling dat zorgprofessionals zich bewust moeten blijven van patiënten met minder gezondheidsvaardigheden is in het huidige marktwerkingsdenken een belangrijke notitie, die voor professionals niet vreemd zal klinken maar die ik meer als opmerking richting beleidsmakers belangrijk vind. Niet iedereen is in staat voor zichzelf de goede afwegingen te maken als het gaat om gezondheid en medische zorg.

  4. Frank van Wijck Frank van Wijck
    Geplaatst op 28 mei 2015 om 18:03 | Permalink

    Bedankt, heldere uitleg op een enkel punt na. Je stelt dat het in het huidige marktdenken belangrijk is dat zorgprofessionals zich bewust zijn van patiënten met minder gezondheidsvaardigheden. Waarom in het huidige marktdenken? Dit bewustzijn van zorgprofessionals was toch in 2005 ook al net zo belangrijk?

  5. ANH Jansen
    Geplaatst op 28 mei 2015 om 21:02 | Permalink

    En dan moet de populatie bekostiging nog komen…….

    Daar zitten diverse perverse prikkels om die smeken om problemen voor juist die categorie mensen die juist extra kosten en moeite noodzakelijk maken bij verzekeraars en zorgaanbieders om hen die zorg te kunnen bieden die zij zouden krijgen als zij wel gezondheidsvaardig(mondig, assertief, netwerk, hoog IQ, hoog opgeleid etc.etc.etc.) waren geweest.

    1 budget per gemiddelde verzekerde en dat wordt per regio uitbetaald aan de hoofdaannemer. Die wordt geacht onderaannemers in te schakelen om de functioneel omschreven zorg te kunnen leveren aan verplicht verzekerden. Budget voor Eerste en Tweede lijn samen, inclusief de geneesmiddelen.

    Nergens in de wereld vertoond en Nederland zal bewijzen waarom dat zo is. BKZ, MBI, MBH zijn er niet voor niets. Hoe kleiner de groep waarover risico’s worden verdeeld hoe groter de kans dat het fout gaat; zet nog meer druk op zorgaanbieders om de kosten te drukken. Waar andere landen kiezen voor een zo groot mogelijke populatie om de risico’s te delen, gaat Nederland de andere kant uit. De burgers met minder gezondheidsvaardigheden, ( ook wel een gezondheidsbeperking genoemd) gaan de prijs betalen.

    Dat krijg je met Openbaar Bestuurders met een bestuurlijke beperking.

  6. Alberts
    Geplaatst op 29 mei 2015 om 10:22 | Permalink

    FvW,
    omdat het marktdenken uitgaat van de autonomie van de patient die als een consument zelf een goede en brede afweging kan maken en kan kiezen. Dat kan ie niet altijd, maar in ieder geval doet ie dat lang niet altijd. Er zijn barrieres, voorkeuren, ervaringen, nabijheid etc.

  7. Frank van Wijck Frank van Wijck
    Geplaatst op 29 mei 2015 om 10:45 | Permalink

    Dus met die autonomie van de patiënt hielden zorgaanbieders in het oude stelsel geen rekening? Dan zeg ik: touché voor het huidige stelsel.

  8. ANH Jansen
    Geplaatst op 29 mei 2015 om 13:24 | Permalink

    Weer onzin van FvW; touche voor het huidige stelsel?

    Wat is prestatie bekostiging? Wat is MBI? Wat is MBH? Wat is BKZ? Wat is vraagsturing? Wat is aanbodsturing? Wat is vraagsturing NL Style? Wat zijn budgetplafonds? Wat zijn polisvoorwaarden? Wat zijn contractvoorwaarden? Wat zijn de verschillen? Wat is transparantie? Wat wordt bewust nimmer transparant?

    Wat zijn perverse prikkels?

    Oude stelsel was toch ‘aanbod’ gestuurd en het nieuwe is toch ‘vraag’ gestuurd? De patiënt centraal?

    Touche voor het huidige stelsel? Als je van een greep in je kruis houdt wel!

    En dan moet de populatie bekostiging met uitkomstfinanciering nog komen.

    Dat krijg je met openbaar bestuurders met een bestuurlijke beperking.

  9. ANH Jansen
    Geplaatst op 29 mei 2015 om 17:17 | Permalink

    De verzekeraars waren vandaag eerder gesloten wegens een festiviteit; de Rechter heeft in hoger beroep vastgesteld dat verzekeraars gewone private ondernemingen zijn zonder enig publiek belang. Maw; als gewone private ondernemingen mogen zij ongestraft hun eigen belang nastreven. Dat is marktwerking en concurrentie.

    https://www.zn.nl/nieuws/zn-weblog/blog/?blogpostid=344948736

    ‘In tegenstelling tot de voorzieningenrechter is het oordeel van het Hof dat zorgverzekeraars geen publiekrechtelijke instellingen zijn.

    In de motivering hiervoor is het uitvoerig ingegaan op de definitie van een publiekrechtelijke instelling. Volgens de definitie in de wet moet een instelling aan drie criteria voldoen om te kunnen worden beschouwd als ‘publiekrechtelijke instelling’.

    Ten eerste moet de instelling opgericht zijn met het specifieke doel te voorzien in behoeften van algemeen belang, anders dan van industriële en commerciële aard.

    Ten tweede moet de instelling een rechtspersoonlijkheid hebben.

    En tot slot moet er overwegende overheidsinvloed aanwezig zijn bij de rechtspersoonlijkheid (in de vorm van financiering, toezicht of benoeming van het bestuur).

    Het Hof oordeelde dat de zorgverzekeraars al niet aan het eerste criterium voldoen, en kwam niet meer toe aan de behandeling van de andere twee criteria.

    De conclusie luidde: zorgverzekeraars zijn geen publiekrechtelijke instellingen maar ‘gewone’ private ondernemingen.

    En daar moet op worden gedronken.

    Wat is nadeel van aanbestedingsplicht? Meer administratieve lastendruk? Of val je dan onder een ander toezichts- en juridisch kader en moet je je aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur houden?

    De draai die de woordvoerster van ZN aan dit vonnis geeft is echter meesterlijk. Zo kom je op voor je eigen belang!

    Je zal als argeloze onwetende zorgconsument, een mens met geringe gezondheidsvaardigheden, maar aan deze gewone private bedrijven overgeleverd zijn………..

    Iris van der Heide heeft een voorgevoel dat dit vonnis van de Rechter verstrekkende gevolgen zal hebben voor mensen met een gezondheidsvaardigheid beperking.

    Noem het vrouwelijk intuïtie of noem het gezond verstand.

    Dit krijg je met een Openbaar Bestuur met een bestuurlijke beperking.