AI in de zorg, een tweegesprek

Allebei studeerden ze geneeskunde. Zij werd huisarts, hij AI-onderzoeker. Broer en zus Thomas en Veerle Moerland gaan bij haar thuis met elkaar in gesprek. Waar zien zij kansen voor AI in de zorg?

Beeld De Beeldredaktie/Eekje Colmjon

Nog voordat Veerle (35) de koffie goed en wel heeft ingeschonken, steekt haar broer Thomas (37) enthousiast van wal. “Wist je eigenlijk dat mensen en computers ruwweg op dezelfde manier leren?”, zegt hij. “Dat gebeurt op basis van grote hoeveelheden data. Alle zintuiglijke prikkels die onze hersenen verwerken, zijn in feite data die ons slimmer maken. Bij computers werkt het net zo. Alleen voeden we hen met een enorme berg gegevens.”

Broer en zus studeerden beiden geneeskunde (in Thomas’ geval gecombineerd met wiskunde), maar sloegen daarna verschillende wegen in. Veerle koos voor het vak van huisarts, werk dat ze combineert met een baan als docent bij de masteropleiding Advanced Nursing Practice aan de Hogeschool Leiden.

Leren van data

Ook Thomas geeft les, als universitair docent kunstmatige intelligentie bij het informatica-instituut LIACS van de Universiteit Leiden. Daar doet hij onderzoek naar AI, specifiek naar ‘machine learning’, een vorm van AI waarbij computers leren van data, en zichzelf verbeteren door ervaring, zonder dat ze daar expliciet voor zijn geprogrammeerd. Hij schreef er vorig jaar een publieksboek over: Van IQ naar AI – Hoe AI echt werkt en wat dat zegt over onszelf.

Veerle: “In mijn praktijk gebruiken we AI vooral voor spraakherkenning. Het programma luistert via een microfoon mee met het consult, maakt een verslag en zet dat zelf in het patiënten­dossier. Soms ben ik blij als ik iets teruglees dat ik zelf misschien over het hoofd zou hebben gezien. Maar even vaak ontbreekt er iets in het verslag. Heel soms staat er zelfs iets in dat nooit is gezegd.

Beter dan dokters?

Verder geeft ons ECG-apparaat na een hartfilmpje een eigen interpretatie. Ook die is niet altijd foutloos. Ik zou deze hulpmiddelen niet meer willen missen, maar ik vraag me wel af of AI daadwerkelijk de potentie heeft om beter te worden dan dokters?”

Thomas: “Op sommige terreinen zeker. Zodra er veel data beschikbaar zijn, zoals bij radiologie, is AI beter dan artsen in staat om bijvoorbeeld afwijkingen op scans te detecteren. Het probleem is dat deze systemen er soms nog steeds compleet naast zitten. Ze worden steeds beter, maar het zal lastig blijken om de ‘hallucinaties’ er helemaal uit te krijgen. Er blijft dus altijd een check van artsen nodig.”

Veerle:  “Waar zie jij de belangrijkste meerwaarde van AI in de zorg?”

Thomas:  “Vooralsnog als een tweede paar ogen. In de nabije toekomst verwacht ik dat wearables met AI-technologie, zoals smartwatches, een nog grotere vlucht gaan nemen. Die verzamelen medische data en monitoren ze, en geven een seintje als het riskant wordt.”

Veerle: “Ik krijg nu al mensen op het spreekuur die beginnen met: mijn smartwatch zegt dat ik hartritme­stoornissen heb.”

‘Dankzij AI zullen er nieuwe en betere medicijnen op de markt komen’

Thomas: “Ja, deze trend is al een tijd aan de gang. We zullen ook zien dat er dankzij AI nieuwe en betere medicijnen op de markt komen. Wereldwijd zijn farmaceuten en onderzoekers op zoek naar stoffen die aan specifieke receptoren in ons lichaam binden. Dat onderzoek is in een versnelling gekomen dankzij AI, dat verschillende opties in een hoog tempo kan scannen. Vooralsnog speelt dit zich allemaal in het lab af, maar in de komende jaren staat er op het vlak van medicatie een hoop te gebeuren.”

Veerle: “In het nieuws en de politiek gaat het er vooral over dat AI de werkdruk in de zorg kan verlichten. Per­soonlijk betwijfel ik dat. Ik hoef dan tegenwoordig zelf geen gesprekverslagen meer te typen, maar ik moet ze wel doorlezen en corrigeren. Qua tijd maakt het voor mij weinig uit. Ik vind het wel fijn dat ik me nu volledig kan richten op de patiënt, zonder dat ik steeds op mijn beeldscherm hoef te kijken. Misschien verbetert daarmee wel de kwaliteit van het consult.”

Thomas: “Lastig is dat AI niet makke­lijk valt te integreren in de medische workflow. Elk ziekenhuis en elke huisarts­- praktijk doet zijn eigen ding. Er zijn veel verschillende EPD’s, de versnippering is groot. Ik geloof dat dat de technologische vooruitgang gaat vertragen. Er is een gigantische vraag naar medische data waarmee onderzoekers AI-systemen kunnen trainen. Alleen staan die gegevens nu overal en nergens. Bovendien moeten patiënten toestemming geven om ze te kunnen delen. En dan is er natuurlijk nog het risico op datalekken, waardoor medische gegevens op straat kunnen belanden. Kortom: er is nog een lange weg te gaan.”

Veerle: “Ik vind het interessant dat Thuisarts.nl binnenkort met een alternatief komt voor het Amerikaanse ChatGPT Health. De content van Thuisarts is heel compleet en betrouwbaar, dus die zou een goede basis voor een AI-assistent voor patiënten kunnen vormen.”

Thomas: “Inderdaad. Ervan uitgaande dat alles goed is getest en veilig is, denk ik dat mensen een AI-assistent meer vertrouwen dan een tekst op de website. En dat ze het advies van zo’n assistent ook eerder zullen opvolgen. Dit zal de werkdruk voor zorgprofessionals zeker verlichten.”

Delen