Focus op feedback
Sinds 2020 is het Individueel Functioneren Medisch Specialisten (IFMS) een vereiste voor herregistratie. Waarom precies? En hoe staat het er 5 jaar later voor?

Hij weet het van zichzelf, dat hij ongeduldig kan zijn. En dat kreeg Onno Guicherit (59), chirurg-oncoloog en voorzitter van de vakgroep Heelkunde in Haaglanden Medisch Centrum, ook van zijn collega’s te horen. “Sinds een paar jaar doen we tijdens onze beleidsdagen een groeps-IFMS. Je wordt dan ingedeeld in kleine groepjes, waarin je elkaars functioneren bespreekt. Afgelopen keer zat ik bijvoorbeeld in een groepje met een traumachirurg die op een andere locatie werkt. Ik zie hem niet vaak, maar we werken wél samen, dus het was verfrissend om feedback van hem te krijgen.”
Verplichting
Het IFMS bestaat al sinds 2008. De methodiek richt zich op het individuele functioneren van medisch specialisten, vertelt Kiki Lombarts, hoogleraar Professional Performance aan het Amsterdam UMC. Zij was vanaf het begin betrokken bij de ontwikkeling ervan. “De bedoeling is dat je als specialist vooraf feedback verzamelt bij collega’s. Zij vullen een vragenlijst in. De resultaten bespreek je met elkaar. Naar aanleiding daarvan maak je een persoonlijk ontwikkelplan.”
Optimale patiëntenzorg
De eerste jaren was het IFMS vrijwillig, sinds 2020 is de evaluatie een vereiste voor herregistratie. Lombarts: “Medisch specialisten moesten natuurlijk altijd al aan verschillende kwaliteitseisen voldoen. Denk aan kennisvergaring, een minimaal aantal uren werken in de patiëntenzorg en deelname aan kwaliteitsvisitaties. Maar er was nog geen aandacht voor hoe iemand individueel functioneert. Logisch dus om dat aan die herregistratie-eis toe te voegen. Het is ook in lijn met wat er internationaal gebeurt. Herregistratie is bovendien een vorm van rekenschap afleggen over je handelen. Als beroepsgroep laat je zien dat je toezicht houdt op het functioneren. Met als belangrijkste doel optimale patiëntenzorg.”
‘Er was nog geen aandacht voor hoe iemand individueel functioneert’
Alleen of in een groep
Je kunt als arts IFMS-feedback op verschillende manieren bespreken: een-op-een met een collega- specialist of een professionele coach, of in een groep onder deskundige begeleiding. In het Amsterdam UMC vinden IFMS-gesprekken al jaren een-op-een plaats. Lombarts, zelf gespreksleider: “Zo’n gesprek duurt 2 uur. Er komt dan van alles langs, zoals ambities, werkdruk en persoonlijke uitdagingen. De meeste specialisten waarderen het enorm dat er zo veel tijd wordt uitgetrokken om echt eens stil te staan bij hoe het gaat. Sommigen heb ik zelfs al voor de tweede keer gesproken. Maar het IFMS kan dus ook groepsgewijs.”
Is dat laatste niet ongemakkelijk, om je functioneren te bespreken in het bijzijn van je collega’s? Chirurg-oncoloog Guicherit vindt van niet. “Je gaat weliswaar met de billen bloot, maar niet op een vervelende manier. Je leert juist van elkaar. We bespreken bovendien thema’s die ook aan bod komen bij ons dagelijkse werk, bij jaargesprekken of tijdens kwaliteitsvisitaties. Denk aan de aanspreekcultuur, patiënttevredenheidsonderzoeken of het uitbannen van grensoverschrijdend gedrag. En omdat je in kleine groepjes werkt, is het heel laagdrempelig.’
‘Je gaat weliswaar met de billen bloot, maar niet op een vervelende manier’
Guicherit heeft ook ervaring met IFMS op individueel niveau. “Jaren geleden had ik zo’n gesprek. Ik besprak mijn functioneren toen alleen met mijn appraiser, zoals dat heette, en kreeg feedback in een vertrouwelijke setting. Prima natuurlijk, maar nu krijg ik die feedback direct van een groep. De motivatie om er daadwerkelijk iets mee te doen, is daarmee nog groter. En het helpt niet alleen mij, maar ook de vakgroep verder.’
Periodiek onderhoud
In 2023 paste de Federatie Medisch Specialisten (FMS) de leidraad IFMS aan om de administratielast te beperken. Veel checklists en een verplichte jaarlijkse zelfevaluatie zijn daarmee van de baan. Dat scheelt een boel werk, bevestigt Guicherit. “In feite hoef je alleen een namenlijstje op te stellen van wie je graag feedback ontvangt. Kies je iemand die jou toch wel aardig vindt en een mellow antwoord geeft, of ga je voor die wat kritischere collega? Soms moet je bepaalde collega’s even achter de broek zitten om de vragenlijst in te vullen – dat kost hem of haar natuurlijk wel tijd.”
Het helpt volgens Guicherit dat hij en zijn collega’s bij een IFMS-dag ondersteuning krijgen van een externe partij – in dit geval een gespreksbegeleider van VvAA. “Diegene helpt ons met de logistieke voorbereiding en is tijdens de groeps-IFMS ook aanwezig als gespreksleider.”
Hoeveel medisch specialisten het IFMS-traject inmiddels hebben doorlopen, is niet helemaal duidelijk. In 2021 lag het percentage op 85 procent, dus het lijkt logisch dat het door die verplichte deelname nu 100 procent is. “In onze vakgroep is dat sowieso het geval”, aldus Guicherit. Hoewel hij nooit zo van de verplichtingen is, ziet hij wel degelijk de meerwaarde van het IFMS. “Op de website van de Federatie staat het duidelijk omschreven: ‘IFMS draagt bij aan de intrinsieke motivatie van specialisten om zelf voortdurend te verbeteren, én om elkaar daarbij te helpen.’ Het is wat dat betreft net als onderhoud: dat moet je juist uitvoeren als het goed gaat.”

Evidence based
Lombarts sluit zich daarbij aan. “Ik denk dat we kunnen zeggen: IFMS ‘is here to stay’. We hebben gebouwd, ontwikkeld en een vorm gevonden die past. Nu gaan we kijken hoe we de opbrengsten kunnen verbeteren. Resulteren de gesprekken echt in nieuwe inzichten en actiepunten, waarmee specialisten verder willen en kunnen? Lukt het kortom om te ‘vonken’ in plaats van te vinken? Dat gaan we binnenkort in een promotietraject onderzoeken. Van artsen wordt verwacht dat ze evidence based werken, dus ik vind dat het beleid óók evidence based moet zijn. Dat zijn we aan de beroepsgroep verplicht.”
Ongeduld verbloemen
Hoe gaat Guicherit eigenlijk om met de feedback van zijn laatste IFMS-sessie? Hij grinnikt. “Ik kan mijn ongeduld steeds beter verbloemen. Als voorzitter van de vakgroep moet dat ook wel. Inde praktijk betekent het dat ik af en toe op mijn tong moet bijten tijdens een overleg. Of dat ik wacht met reageren op een mailtje, in plaats van meteen te gaan tikken. Die ontwikkeling heb ik de afgelopen jaren wel doorgemaakt. Ha, zelfs op oudere leeftijd kun je dat dus nog leren.”



