‘Focus op wat wél kan’

Anja Schouten, bestuursvoorzitter van VVT-organisatie Zorgbalans is Zorgmanager van het Jaar 2015. “Je kunt alleen goed besturen als je weet wat er in de praktijk gebeurt.”

Tekst: Martijn Reinink

 

Als kind wilde Anja Schouten (1968) graag huisarts worden. “Er was echter sprake van een strenge numerus fixus en mijn cijfers op de middelbare school waren niet hoog genoeg.” Schouten gaat economie studeren. De zorg blijft wel onderdeel van haar leven. Tijdens haar studie werkt ze in de ouderenzorg en na haar opleiding vervult ze diverse managementfuncties in het ziekenhuis. Daarna ontplooit Schouten zich in andere sectoren. Zo was ze achtereenvolgens hoofd bedrijfsvoering bij de brandweer, gemeentesecretaris en directeur bij de recherche. “Toch ben ik slechts een paar jaar echt ‘zorgloos’ geweest”, zegt ze. “Bij de brandweer werkten we nauw samen met de ambulancedienst en in diezelfde periode zat ik in een raad van toezicht in de ouderenzorg.” Bij de politie krijgt Schouten de bijnaam ‘hoofdzuster’. “Omdat ik altijd aan iemand kon zien als het niet goed ging.” Na vier jaar bij de recherche keert ze terug naar de zorg. “Ik had een prachtbaan bij het Korps landelijke politiediensten (KLPD), maar wel een veeleisende; ik was vaak van huis. Ik wilde dichter bij huis, maar ook dichter bij de samenleving zijn. Ik miste de gewone mensen in de wijk.”

Verslaafd
Het contact met ‘gewone mensen’ vindt Schouten terug bij Zorgbalans waar ze in 2011 als bestuursvoorzitter wordt aangesteld. “Ik ben verslaafd aan 7×24-organisaties. Hoe ingewikkelder, hoe leuker ik het vind. Dat is bij de brandweer, de politie en zeker ook in de ouderenzorg het geval. Jarenlang hebben onze medewerkers, met een goed hart en vol overgave, alles voor de patiënt geregeld. Nu maken we de omslag van ‘alles overnemen’ naar ‘aansluiten op’. Dat is niet alleen een gevolg van bezuinigingen, maar ook wat patiënten en familie van ons vragen: luister, zorg en sluit aan op ons leven.”

Voor de 2700 professionals en 900 vrijwilligers van Zorgbalans betekent dat een heel andere werkwijze. Hoe krijgt Schouten hen mee? “Door vroeg het debat te starten en te experimenteren. We proberen op een bepaalde plek iets uit, waarvoor medewerkers zich kunnen aanmelden. Dat zijn onze ‘early adopters’, mensen die ervoor openstaan. Zo’n experiment leert ons wat werkt in de praktijk en wat niet. Bovendien delen deze medewerkers hun positieve ervaring met collega’s die huiverig zijn voor veranderingen. Betere ambassadeurs kunnen we ons niet wensen.”

Gewoon doen
Schouten moedigt niet alleen grote, maar ook kleinere organisaties en zelfstandigen aan om te experimenteren. “Groot of klein, individu of organisatie, dat doet er niet toe. Eerst moet helder zijn wat je wil realiseren. Vervolgens kijk je naar mogelijkheden, niet naar onmogelijkheden; focus op wat wél kan. En dan gewoon dóen. Probeer het uit. Dat levert praktische informatie op: doorgaan, stoppen of het plan bijstellen. Het is makkelijker om te kijken wat in de praktijk werkt en dat te vertalen naar een hoofdlijn, dan andersom.”

Die aanpak leidt tot de titel Zorgmanager van het Jaar 2015. “Vooral een mooie erkenning voor onze organisatie”, oordeelt Schouten. “Zelfs de beste dirigent bereikt met een groep amuzikalen niets. Gelukkig heb ik een professioneel orkest; het is mijn taak om de klanken met elkaar in harmonie te brengen.” De manier waarop ze dat doet, spreekt tot de verbeelding. Zo zegt André Rouvoet, voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland, bij de prijsuitreiking: “Vanuit persoonlijke betrokkenheid heeft ze voor tastbaar resultaat gezorgd.” Zelf zegt ze: “Ik was een niet-professional bij de brandweer, de politie en in de zorg, maar ik heb me altijd laten bijscholen en me verdiept in wat er speelt. Je kunt alleen goed besturen als je weet wat er in de praktijk gebeurt.”

Delen