Huisarts Willem Bijveld: ‘Een positief geluid is hard nodig’

Ruim 35 jaar deelde huisarts Willem Bijleveld (69) lief en leed met patiënten in zijn Nijmeegse spreekkamer. Zijn boek Een struikelend mens bevat 75 verhalen die illustreren hoe bijzonder het huisartsenvak is. Want een positief geluid is hard nodig, vindt hij.

Beeld De Beeldredaktie/Marcel Krijgsman

Nee, het is niet alleen omdat zijn ‘innerlijke wachtkamer’ na bijna 35 jaar vol zat met verhalen. Willem Bijleveld had nóg een reden de bundel Een struikelend mens uit te brengen, namelijk grote ergernis over de constante stroom aan negatieve berichten over zijn vak. Een vak dat hij zelf altijd heeft ervaren als fantastisch; dat hem het voorrecht gaf zijn medemens gerust te stellen, te helpen en te troosten. Dat hem intieme en emotionele momenten liet meemaken – zoals het wonder van een pasgeboren mensje – maar ook, aan de andere kant van het spectrum, iemands sterven. “Huisarts zijn doet je als mens groeien, want je wandelt mee in iemands leven.”

‘Huisarts zijn doet je als mens groeien’

Zijn afscheid ligt alweer 2 jaar achter hem. Aan de muur in zijn man cave hangen herinneringen aan bijzondere patiënten en gedenkwaardige momenten. De weemoed die de Nijmeegse huisarts rond zijn pensionering voelde, is inmiddels gesleten. “Ik ben nu wel uitgemellowed.” Hij begeleidt nog meerdere intervisiegroepen. “Erg leuk, want dan mag ik nog wat verstandigs roepen.”

Bord om de nek

We spreken elkaar een kleine week voordat Bijleveld naar Nieuw-Zeeland en Thailand vertrekt voor familiebezoek. Maar eerst wacht er nog een belangrijke taak. “Vrijdag ga ik naar Den Bosch om mijn boek onder de aandacht te brengen tijdens de Huisartsendagen, ik vind dat iedere student en arts in spe mijn verhalen zou moeten lezen.” Liefst had hij er een stand gehad. “Maar helaas, er was geen plek voor me in de herberg. Daarom ga ik, samen met twee bevriende collega’s, maar met een bord om de nek bij de ingang flyeren.”

Zijn vrees dat de negatieve beeldvorming rondom het vak tot steeds minder animo leidt om voor huisartsgeneeskunde te kiezen, wordt in het voorwoord van zijn bundel gedeeld door oud-NHG-voorzitter Vic Tielens. Bijleveld bewaart warme herinneringen aan de nu 90-jarige Tielens. Hij vertelt over een val, lang geleden, van Tielens’ krantenman, die daarbij zijn heup brak. “Vic heeft, na het verlenen van hulp, de krantenwijk afgemaakt. Dat tekent zijn persoonlijkheid.”

‘We moeten echt stoppen met al die negativiteit’

Bescheiden. Betrokken. Het zijn karaktereigenschappen die de rolmodellen in Bijlevelds leven delen. “In het begin van mijn studie liep ik 2 dagen mee met een huisarts in Beuningen en was ik erbij toen hij een envelop openmaakte met de uitslag van een maagfoto van een patiënt. Ik herinner me nog altijd zijn blik toen hij de brief las, de enorme verslagenheid die eruit sprak.” Op zijn beurt hoopt Bijleveld het belang van openheid en transparantie door te geven aan de volgende generatie. “Mijn ervaring is dat mensen enorm vergevingsgezind zijn. Met de billen bloot gaan heeft ook een zelfreinigend effect. Geef fouten eerlijk toe. Toon ballen!”

Bij zijn afscheid kopte de Gelderlander dat de ‘grappigste huisarts van Nijmegen’ met pensioen ging. Bijleveld bekent dat hij niet echt blij was met die kop. “Maar vooral bij jongeren en kinderen was het vaak een handig hulpmiddel om contact te leggen. Humor in de spreekkamer maakt je als dokter menselijker.”

De dorpsdokter

De gepensioneerd huisarts is niet van het type ‘vroeger was alles beter’. Integendeel. Lachend: “Mijn vrouw vond het altijd vreselijk als ze achterwacht was en een spoedgeval aan de telefoon had, dan liep het haar dun door de broek. Met de komst van huisartsenposten werden we daar gelukkig van verlost. En vergis je niet, die solo werkende dorpsdokter van vroeger kon gigantisch ontsporen.”

Max

Eén verhaal ontbreekt in zijn boek: namelijk dat over Max, de baby aan wie zijn bundel is opgedragen. “Dat is het enige verhaal waar ik niet over kón schrijven, omdat er gewoon geen woorden zijn voor de impact die dit jongetje en zijn ouders op mij en onze praktijk hebben gehad.” Hij schiet nog altijd vol als hij eraan denkt. “Max werd geboren met een spieraandoening, hij heeft zijn eerste verjaardag niet gehaald. Hij is thuis gestorven, ik heb zijn terminale ziekbed mogen begeleiden. Dat beheerste toen 24/7 mijn leven.”

‘Dat is het enige verhaal waar ik niet over kón schrijven, omdat er gewoon geen woorden zijn voor de impact die dit jongetje en zijn ouders op mij en onze praktijk hebben gehad’

Het contact met Max’ ouders is gebleven. “Ik ben op een avond met het eerste exemplaar van mijn boek naar ze toegegaan. Ze hebben later gelukkig nog een zoontje gekregen, dat ze voor de gelegenheid wakker hadden gehouden, zodat hij erbij was toen ik het boek gaf.”

Ontleven

Hoewel hij niet het gevoel heeft dat er ‘meer is’ (“ik heb te vaak gezien dat het leven niet altijd rechtvaardig is”), was hij altijd onder de indruk van het moment waarop een mens van leven naar – zoals hij het noemt – ‘ontleven’ ging. Bijleveld vertelt over het verhaal ‘Het gele strand’ uit de bundel, dat zijn eerste blog was voor Medisch Contact. “Na dat verhaal over een patiënt die na een paradijselijke bijna-doodervaring niet meer bang was voor het einde, kwamen er reacties van collega’s die zijn ervaring medisch wilden verklaren. Toen dacht ik: jullie hebben de crux van dit verhaal compleet gemist.”

Delen