In de ban van de boom

De klei bij Zevenaar was verre van ideaal voor zijn verzameling coniferen en naaldbomen. Betere grond én meer ruimte vond apothekerstelg en industrieel Max von Gimborn in 1924 op de Utrechtse Heuvelrug. Bij Doorn legt hij het fundament voor wat een eeuw later is uitgegroeid tot een museale collectie bomen.

Een boom die in de herfst geurt naar koekjes. Een wandeling met een gids over de meanderende paden van het Nationaal Bomenmuseum Gimborn in Doorn is een feest voor tuin- en natuur­liefhebbers. Maar ook voor wie niet direct begiftigd is met groene vingers, zijn er genoeg interessante weetjes die garant staan voor een boeiende rondleiding.

Want, zo houdt de vrijwillige rondleider – een gepensioneerd dendroloog – zijn gehoor deze zondagmiddag eind april meerdere malen voor, “er speelt zich hier heel wat wonderlijks af dankzij de vondsten van Moeder Natuur.”

De dendroloog is niet de enige die zich als vrijwilliger inzet voor het Doornse bomenmuseum, dat afgelopen jaar zijn honderdjarig bestaan vierde. Anna-Marijke Laheij-de Boer (69, gepensioneerd dermatoloog/allergoloog) is er sinds een jaar of vier geregeld te vinden. Zij kende het al langer, omdat haar moeder vroeger al graag in Gimborn kwam. Het besluit om zich na haar pensionering voor het Doornse arboretum in te zetten, lag voor de hand. “Ik ben namelijk altijd al een groot natuurliefhebber geweest, ik ben liever buiten dan binnen. Naar een prachtig schilderij kan ik met bewondering kijken, maar de natuur blijft voor mij het allermooiste kunstwerk.”

Evenementen

Laheij vertelt dat ze zich in eerste instantie wilde inzetten voor de bomengroep, die onder meer het snoeiwerk in het arboretum voor zijn rekening neemt. “Maar dat was fysiek toch wat te zwaar. Nu help ik in de winkel. Ik maak bezoekers die daar komen wegwijs en help bij evenementen.” Dat laatste is een van de facetten die haar zo aanspreekt in het museum. “Er wordt hier heel veel georganiseerd, er is altijd wel wat te doen, van speurtochten voor kinderen tot rondleidingen, high teas of een bruiloft.”

Pluimpjes

Ontdekkingen die ze in en dankzij het Bomenmuseum deed, zijn nu ook terug te vinden in haar eigen tuin. “Ik heb de afgelopen jaren geregeld een bijzondere plant gekocht in het museumwinkeltje. Dankzij het arboretum heb ik steeds meer variëteiten leren kennen.” Tot haar favorieten behoren de Chinese pluim­pjesboom en de Vaantjesboom, ook wel de Zakdoekjesboom genoemd. “En ik heb in mijn eigen tuin nu ook een Choisya staan. Dat is een Mexicaanse plant met bloemetjes die heerlijk ruiken.”

‘De natuur blijft voor mij het allermooiste kunstwerk’

Ook Kees Scheepstra (78, gepensioneerd orthopedisch chirurg) vertelt dat hij als het om bomen en struiken gaat, het nodige heeft bijgeleerd sinds hij vrijwilliger is in het Nationaal Bomenmuseum. “Over stekken en enten bijvoorbeeld.”

Onkruid

Gemiddeld steekt hij zo’n twee dagen per week zijn handen uit de mouwen in een groep die wordt ingezet voor het onderhoud van het park. “Voor het echt grote werk worden professionals ingevlogen, wij houden ons vooral bezig met het wieden, snoeien en zagen. Mei en juni zijn de drukste maanden, dan is het echt onkruidtijd.”

Scheepstra vertelt dat hij tot 6 jaar geleden in Brabant een tuin van een halve hectare bezat, en na zijn verhuizing naar een appartement in Maarn op zoek ging naar vrijwilligerswerk in de omgeving. Hij ontdekte het Bomenmuseum toen hij een kaart van zijn nieuwe woonplaats bestudeerde. “Het voelt bijna als werken in mijn eigen achtertuin.”

Beeld De Beeldredaktie/Rick Huisinga | Vrijwilligers Kees Scheepstra en Anna-Marije Laheij

Net als Marijke Laheij-de Boer noemt ook Scheepstra de Vaantjesboom als zijn favoriet. De gepensioneerd orthopedisch chirurg bekent dat er één klusje is waar hij gruwelijk de pest aan heeft. “Dat is het snoeien van de heide. Maar ja, dat moet ook gebeuren.”

Geschiedenis in ’t kort

Het fundament voor wat nu Nationaal Bomenmuseum Gimborn heet, wordt in 1924 gelegd door Max von Gimborn. Al sinds de 18e eeuw bezaten zijn voorouders een apotheek, die in de 19e eeuw wordt uitgebreid met een chemisch-farmaceutische fabriek. Von Gimborn, een groot liefhebber van vooral naaldbomen en coniferen, legt een arboretum aan bij zijn huis in Zevenaar. Maar de grond daar is niet geschikt voor zijn verzameling bomen, en daarom gaat hij op zoek naar een andere plek.

Hij belandt op de Utrechtse Heuvelrug, bij Doorn, waar hij een arboretum in Engelse landschapsstijl laat aanleggen. Na zijn overlijden in 1964 maakt het arboretum tussen 1966 en 2010 deel uit van de Botanische Tuinen Universiteit Utrecht. De collectie wordt door de universiteit omgevormd voor meer wetenschappelijke doeleinden; wilde of uit zaad verzamelde planten worden belangrijker, en er worden meer loofbomen geplant.

In 1989 wordt de collectie bekroond met een eremedaille van de International Dendrology Society. In 2010 draagt de universiteit het arboretum over aan de stichting Von Gimborn Arboretum. Trok het 29 hectare grote bomenmuseum ruim 10 jaar geleden nog zo’n drieduizend bezoekers per jaar, afgelopen jubileumjaar waren dat er voor het eerst ruim 42.000, die in het parkachtige museum in alle jaargetijden kunnen genieten van zo’n drieduizend verschillende soorten bomen en struiken.

Voor meer (bezoek)info en de jaaragenda (met o.a. buitenconcerten, themamiddagen en gezinsactiviteiten), zie bomenmuseum.nl

Ledenvoordeel

Voor VvAA-leden biedt Ledenvoordeel verschillende activiteiten op het gebied van natuur en cultuur. Bekijk het aanbod

Delen