Schmitz versus Snijders: klap op de kop van de normbewaker

duocolumn / Roderick Schmitz en Heleen Snijders bespreken relevante zorgthema’s, tegenstellingen én taboes

Roderick Schmitz is gastro-intestinaal chirurg en opleider in het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda

Joepie Heleen,

De jaarlijkse poppenkast is weer achter de rug. En ik moet zeggen: het leek dit jaar in eerste instantie een echt leuke poppenkast. De landelijke visitatiecommissie die onze afdeling heelkunde bezocht, bestond uit betrokken leden. Er ontstonden goede, inhoudelijke gesprekken over onze lokale uitdagingen en kansen. Er werd meegedacht over oplossingen. Wij waren trots op wat we konden laten zien: een open, veilig en stimulerend opleidings- en werkklimaat, gecombineerd met een goed functionerend kwaliteitssysteem. De commissie leek het ogenschijnlijk ook goed naar haar zin te hebben; er leken geen zorgen te zijn. 

‘Naast veel complimenten werden we toch nog even op de kwaliteitsnormenslachtbank gelegd’

En tóch stond mijn gezicht aan het eind van de dag op onweer, toen de terugkoppeling over de kwaliteit plaatsvond. Naast veel complimenten werden we – door een zich bijna verontschuldigende voorzitter – toch nog even op de kwaliteitsnormenslachtbank gelegd. Conclusie: op sommige onderdelen halen we de norm niet. 

Als vakgroepvoorzitter heb ik benadrukt dat wij onze kwaliteitsenergie inzetten waar de meeste winst te behalen is. In een goed functionerend kwaliteitssysteem kunnen wij zelf prima bepalen wat goed genoeg is.

En laten we niet vergeten: doelmatigheid is ook kwaliteit. Je komt dan in een surrealistische situatie terecht: je doet het eigenlijk goed, maar krijgt toch een klap op je kop van de normbewaker. Enfin, we zullen wel zien hoe het rapport er uiteindelijk uit gaat zien en of het armpje drukken gaat worden met de commissie Kwaliteit van de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde. Ter voorbereiding ga ik intussen maar wat vaker naar de sportschool.


Heleen Snijders is jonge klare maag-darmchirurg in de Proctos Kliniek in Amsterdam

Oef, Roderick,

Als ik je niet zou kennen, zou ik je column bijna lezen alsof je niet tegen kritiek kunt. Maar ik weet wel beter. Jij bent een uiterst reflectief persoon. Wat jou boos maakt is niet de feedback, maar het ongelooflijk ondoelmatige, negatieve – en soms zelfs gevaarlijke – kwaliteitsinstrument dat onze Normering Heelkundige Praktijkvoering heet.

Zeventien normen. Zwaarwegende adviezen. Hervisitatie. Het klinkt zorgvuldig. Maar wat meten we eigenlijk? Of het vier-ogenprincipe schriftelijk is vastgelegd. Of de zaalvisite exact twee keer per week door een staflid wordt gesuperviseerd. Of de overdracht tweemaal daags plaatsvindt volgens schema. Of de PDCA-cyclus aantoonbaar is gedocumenteerd en geëvalueerd.

We meten naleving en noemen dat kwaliteit. Maar wat we niet meten, is cultuur.

‘De grootste ontsporingen ontstaan waar aanspreekbaarheid ontbrak’

Geef mij een of twee overdrachten in een vakgroep en ik weet hoe het ermee gesteld is. Ik heb er in mijn zoektocht naar een baan heel wat gezien (en ja Roderick, die kritische cultuurblik heeft me, zoals je weet, niet altijd geholpen bij het vinden van een vaste plek). Tien minuten luisteren en je hoort alles. Hoe er met of over coassistenten wordt gesproken. Of een aios durft te twijfelen. Hoe er over SEH-artsen wordt gepraat. Of complicaties open worden besproken of defensief worden dichtgeschoven.

De grootste ontsporingen – en daarmee bedreigingen voor kwaliteit – in onze beroepsgroep, zoals grensoverschrijdend gedrag, zwijgcultuur en machtsmisbruik, zijn niet ontstaan door een ontbrekend beleidsplan. Ze ontstonden waar aanspreekbaarheid ontbrak.

Zolang we blijven normeren wat makkelijk te controleren is en negeren wat moeilijk te meten is, blijven we onszelf geruststellen – terwijl de echte risico’s ongemoeid blijven.

Dat is geen kwaliteitsbewaking. Dat is kwaliteitsverarming.

Delen