Schmitz versus Snijders: zelfopoffering

duocolumn / Roderick Schmitz en Heleen Snijders bespreken relevante zorgthema’s, tegenstellingen én taboes

Roderick Schmitz is gastro-intestinaal chirurg en opleider in het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda

Ha Heleen,

Ik vond het maar zeurpieten: de medisch specialisten op leeftijd die aan het jammeren waren over de diensten. Gewoon je schouders eronder, rug rechten; aan elke dienst komt immers vanzelf ook weer een einde. Bovendien heeft het ook wel zo zijn charme om ’s nachts door het ziekenhuis te banjeren.

Nu ik zelf bijna de finish in zicht heb, denk ik er toch anders over. Natuurlijk voel ik mezelf, zoals de gemiddelde chirurg – en ik ben niet anders – jong, vitaal en energiek. Maar nu betekent één keer ‘s nachts gebeld worden de volgende dag een jetlag in mijn kop. Dat had ik vroeger echt niet. Dus voor mij liever geen diensten meer, niet omdat ik ze niet leuk vind, maar omdat ik er de volgende dag last van heb.

’s Nachts geveld worden levert me nu een jetlag op

Tegenwoordig hebben wij in onze vakgroep van zeven­tien chirurgen een seniorenbeleid. Dit betekent dat je mag afzien van je voorwachtdiensten na je zestigste, maar dan moet je wel binnen twee jaar je scalpel aan de wilgen hangen.

Dit houdt overigens in dat ik nog steeds één op de vijf achterwachtdiensten heb voor mijn aandachtsgebied: de gastro-intestinale chirurgie. Maar de kans dat ik daar ’s nachts voor word gebeld, laat staan mijn bed uit moet, is klein. Een mooie eerste stap naar meer levensfase­gebonden afspraken binnen een vakgroep. Wat zou jij een mooie tweede stap vinden?


Heleen Snijders is jonge klare maag-darmchirurg in de Proctos Kliniek in Amsterdam

Ha Roderick,

Jong, vitaal, energiek; zo schets je de gemiddelde chirurg. Bijna bovenmenselijk. Het is een blik die we onszelf aanleren. Thuis betrap ik ons daarop: dezelfde grappen, als twee chirurgen onder elkaar: ‘Je ligt toch niet op de IC?’ wanneer we griep hebben.

Hardheid als coping. Want zo zijn we opgevoed in dit vak, waarin doorgaan de norm is. Afstand houden tot je eigen emoties, functioneren ondanks vermoeidheid, niet klagen en je vooral niet te snel ziekmelden. Zelfopoffering wordt zo een identiteit. Alsof je pas een goede dokter bent wanneer je jezelf wegcijfert.

De afgelopen twee jaar heb ik afstand genomen van die cultuur. Ik moest afkicken en merkte hoe diep die reflex zit. Maar ik vond ook terug wat ik blijkbaar was kwijtgeraakt: zachtheid, ruimte. Het vermogen om niet altijd door te hoeven. Feilbaar mogen zijn.

Hardheid als coping: zelfopoffering wordt zo een identiteit

Waarom dat keurslijf? Misschien zit er iets onder wat we liever niet aanraken: een existentiële angst voor ziekte en kwetsbaarheid. We worden er dagelijks mee geconfronteerd en beschermen ons door er zelf een beetje buiten te gaan staan. Alsof het ons niet aangaat.

De stap die jij in je vakgroep beschrijft, is daarom meer dan een detail. Het is een begin. En ik hoop oprecht dat jullie jezelf iets gunnen wat in onze wereld zelden vanzelfsprekend is: dat er fases zijn waarin je meer nodig hebt. Wanneer je zwanger bent. Of net vader. Wanneer een dierbare ziek is of overlijdt. Wanneer het leven zich even niet laat plannen. Dat we onszelf toestaan om niet altijd jong, sterk en energiek te zijn. Dat we erkennen dat we niet onsterfelijk zijn. Dat we tenslotte gewoon mensen zijn.

“Om te beginnen door dit bespreekbaar te maken. Binnen ziekenhuizen en andere zorginstellingen, en hier in Arts en Auto. Vervolgens is het zaak de nuances binnen de regels te verkennen en duidelijkheid te scheppen. Wanneer mag iets wel en wanneer niet? Wat hangt je boven het hoofd als je – met de beste bedoelingen – in een dossier kijkt zonder dat je uiteindelijk betrokken raakt bij die patiënt? Want het laatste wat we moeten willen, is dat niemand meer durft te kijken.”

Gratis proefnummers
Zorgprofessional maar (nog) geen VvAA-lid? Maak nu vrijblijvend én gratis kennis met Arts en Auto Magazine

Delen