Wat de zorg kan leren van Lotte Prins, voorzitter Nationale Jeugdraad

buiten de bubbel / Lotte Prins

Met welke ervaringen uit andere branches kunnen zorgprofessionals en beleidsmakers hun voordeel doen? Deze keer vragen we dat psychologiestudent Lotte Prins, voorzitter van de Nationale Jeugdraad en het Jongerenplatform van de SER.

Beeld Ernie Enkelaar | Lotte Prins

1) Voer het juiste gesprek

“In Nederland wonen 3,8 miljoen jongeren. Die willen bouwen aan hun eigen toekomst en die van onze samenleving. Maar dat is niet makkelijk als je dagelijks wordt geconfronteerd met een veelvoud aan maatschappelijke problemen. Jongeren van nu groeien op in een polycrisis, zoals pedagoog en lector Stijn Sieckelinck het noemt: van klimaatcrisis tot oorlog en van wachtlijsten in de jeugdzorg tot een woningtekort.


‘Wat voor maatschappij hebben we met elkaar gecreëerd? Ik hoop dat we dáár het gesprek over kunnen voeren’


Het gevolg: het gaat steeds slechter met Nederlandse jongeren. Bijna de helft is vaak gestrest, 43 procent voelt zich eenzaam, 13 procent heeft serieuze zelfmoordgedachten. En de instroom in de jeugd­zorg is sinds de eeuwwisseling verdrievoudigd — een op de negen jongeren maakt daar nu gebruik van. Je kunt daar kritisch over zijn, of op zoek gaan naar de onderliggende oorzaak. In wat voor wereld groeien we op? Wat voor maatschappij hebben we met elkaar gecreëerd? Ik hoop dat we dáár het gesprek over kunnen voeren.”

2) Leg de schuld niet bij één generatie

“Er zijn zoveel vooroordelen over jonge mensen. Dat we verwend zijn. Dat we niet hard willen werken. Dat we nergens tegen kunnen. Ik vind dat zó zonde. Er zit juist heel veel veerkracht in onze generatie. Het is echt niet makkelijk om nu op te groeien. Natuurlijk, elke generatie kent zijn eigen stressfactoren. Maar ik denk dat de stapeling van nu wel uniek is. Die nekt ons. Toch ontmoet ik elke dag jongeren die zich inzetten voor een ander en iets willen betekenen voor de samenleving. Bovendien: tegenover elk negatief oordeel kun je een positief feit zetten.


‘Er zit juist heel veel veerkracht in onze generatie. Het is echt niet makkelijk om nu op te groeien’


Wist je bijvoorbeeld dat Nederlandse jongeren, vergeleken met hun leeftijdsgenoten in andere Europese landen, vaker een bijbaan hebben? En dat jongeren in Nederland nu meer werken dan ze ooit in het verleden hebben gedaan? Jongeren van nu zijn dus niet minder actief dan die van een paar decennia geleden. Over generaties gesproken: dat meer jongeren een beroep doen op de zorg komt denk ik mede omdat we beter in staat zijn om hulp te vragen. Dat lijkt me een heel gezonde ontwikkeling.”

Met welke ervaringen uit andere branches kunnen zorgprofessionals en beleidsmakers in de zorg hun voordeel doen? In de serie Buiten de Bubbel vragen we dat aan kopstukken uit verschillende sectoren.

3) Hou oog voor het hele plaatje

“Ontwikkelingen op het gebied van onderwijs, armoede, zorg en digitalisering: ze beïnvloeden en versterken elkaar. Of je op school goed kunt presteren, hangt bijvoorbeeld samen met je thuissituatie. Om het tij te keren, moeten we dus méér doen dan hier en daar pleisters plakken. Er is een allesomvattende, integrale aanpak nodig, waarin jongeren zélf een onmisbare rol spelen.

Die is er nu: de Nationale Jeugdstrategie, afgelopen september gepresenteerd door de Nationale Jeugdraad. Hierin hebben we voor negen samenhangende thema’s in kaart gebracht wat nodig is om de komende 15 jaar het roer om te gooien. Want om de juiste keuzes te kunnen maken, moet je het héle plaatje overzien. Overigens denk ik dat zo’n integrale aanpak ook essentieel is voor de oplossing van andere maatschappelijke problemen, zoals de stijgende zorgkosten. De hedendaagse werkelijkheid is gewoon te complex voor hokjesdenken.”

Beeld Ernie Enkelaar

4) Geef jongeren een stem

“Afgelopen jaar hebben maar liefst 12.000 jongeren input geleverd voor de Nationale Jeugdstrategie. Daarmee is het het grootste jongerenparticipatieproject ooit. Op de festivals die we in alle provincies organiseerden, kwamen heel veel mensen af. Maar we hebben bijvoorbeeld ook scholen bezocht, en een jeugd­gevangenis.

Voor onze regiegroep meldden zich meer dan 900 jongeren. Via een gewogen, representatieve loting hebben we er honderd geselecteerd, uit alle hoeken en gaten van de samenleving. Het mooie aan dat proces was dat al die verschillende jongeren juist met elkaar het gesprek aan wilden gaan om tot oplossingen te komen. Van polarisatie heb ik dan ook weinig gemerkt.


‘De belangrijkste les die ik uit dit proces meeneem: je moet het samen doen’


De belangrijkste les die ik uit dit proces meeneem: je moet het samen doen. Niet alleen de was ophalen, maar in dialoog gezamenlijk tot een oplossing komen, met én tussen verschillende generaties. Daarvoor moet je jongeren dan wel tot een gelijkwaardige gesprekspartner maken, ook op beleidsniveau of in je team.”

Over Lotte Prins

Lotte Prins (2005) studeert psychologie aan de Universiteit Leiden. Gedreven door een drang naar rechtvaardigheid werd ze op de middelbare school lid van de leerlingen- en medezeggenschapsraad en van de Jongerenraad van de gemeente Westland. Ze maakte een jaar deel uit van het bestuur van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS).

In 2023 werd ze bestuurslid van de Nationale Jeugdraad (NJR), het grootste jongerennetwerk van Nederland, met ruim 40 deelnemende organisaties. Inmiddels is ze voorzitter van de NJR. Dezelfde functie bekleedt Lotte bij het Jongerenplatform van de SER. Daarnaast is ze het jongste lid van de Denktank Nederland 2040.

5) Luister en stel vragen

“Het lijkt me goed als we als generaties wat nieuwsgieriger naar elkaar worden. Ik heb geen idee hoe het is om 30, 40 of 50 te zijn. Maar andersom kun je je als 40-jarige óók niet voor­stellen hoe het is om nu jong te zijn. Dat maakt het juist zo leuk en goed om het gesprek hierover aan te gaan. Mijn oproep is dan ook: kijk met een open, nieuwsgierige blik naar andere generaties. Ga met jongeren in gesprek, verdiep je in ons. Vraag hoe we in het leven staan, waar we ons druk over maken. En geef ons de ruimte hetzelfde richting jullie te doen. Dan hebben we een eventuele generatiekloof zo overbrugd.


‘Organiseer een dialoog, gooi de vooroordelen op tafel, praat er open en eerlijk over’


Organiseer een dialoog, gooi de vooroordelen op tafel, praat er open en eerlijk over. Als collega’s. Maar bijvoor­beeld ook in gesprek met patiënten, over wat zij vinden en ervaren in de zorg. Want alleen als je elkaar echt begrijpt en verstaat, kun je in verbinding blijven — de voorwaarde om samen aan een leefbare toekomst te werken. Om de grote uitdagingen in onze maatschappij op te lossen, hebben we namelijk al die perspectieven nodig.”

6) Onderschat je impact niet

“Het eerste hoofdstuk in de Nationale Jeugdstrategie gaat over mentale en fysieke gezondheid. De jeugdzorg schiet tekort, vinden veel jongeren. Vooral door lange wachttijden en het gebrek aan maatwerk. Een ander probleem is dat veel jonge mensen financiële drempels ervaren als het gaat om zorg en leefstijl. De tandarts en psycholoog, maar ook gezonde voeding en sport, zijn vaak duur.

Dat heeft negatieve gevolgen voor de gezondheid van jongeren. Vandaar dat we in onze strategie oproepen tot meer aandacht voor preventie én meer passende zorg. Alleen zo kunnen we alle jongeren gelijke kansen bieden op een gezonde ontwikkeling.


‘Ik hoor zo vaak mooie verhalen over hulpverleners die daadwerkelijk een verschil maken’


Tot zover de kritische noot. Want ik wil tot slot graag benadrukken dat zorgprofessionals een onmisbare rol spelen in het leven van veel jonge mensen. Ik hoor zo vaak mooie verhalen over hulpverleners die daadwerkelijk een verschil maken. Die ene therapeut of arts die écht luistert en de jonge patiënt of cliënt serieus neemt. Ook als het zorgsysteem soms niet meewerkt, zijn het de ménsen in dat systeem die jongeren het gevoel geven dat ze toch gezien en gehoord worden. Onderschat nooit hoeveel impact je daarmee als professional hebt.”

Delen