Kinderarts en kinderboekenauteur Michaël Boele van Hensbroek: ‘Van verteller ben ik schrijver geworden’

Beeld Marcel Bakker | Michael Boele van Hensbroek

Nadat hij eerder dit jaar afscheid nam als kinderarts, dacht Michaël Boele van Hensbroek meer tijd te krijgen voor zijn literaire passie. Maar in plaats daarvan is hij nu voorzitter van de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek. “Het schrijven moet nog steeds tussendoor.”

Waar zijn liefde voor verhalen vandaan komt? Daar hoeft kinderarts Michaël Boele van Hensbroek (64) niet lang over na te denken. Uit zijn jeugd natuurlijk, die hij doorbrengt in een Astrid Lindgren-achtige omgeving. “Ik ben opgegroeid in een groot huis aan de Bergse Plas in Rotterdam. Als jongste van negen kinderen kon ik daar volledig mijn eigen gang gaan. Mijn dagen vulden zich met zwemmen, vissen, zeilen en boomhutten bouwen.”

Thea Beckman over de vloer

Een echte kinderboekenjeugd, noemt hij het. Dat is het trouwens in meerdere opzichten. Twee jaar na zijn geboorte in 1961 richten zijn ouders namelijk de – inmiddels iconische – kinder­boekenuitgeverij Lemniscaat op. Alle grote Nederlandse kinderboekenschrijvers, van Thea Beckman tot Jan Terlouw, komen bij de familie over de vloer. Boele van Hensbroeks moeder leest hun nieuwste manuscripten aan haar kinderen voor. “Dan lagen we na school op de bank te luisteren. Heerlijk was dat. Ik denk dat mijn liefde voor verhalen daar is ontstaan.”

Wilde je dan ook al jong schrijver worden?

“Nee hoor, dat kwam niet in me op. Ik droomde van een baan als slager. Maar nadat ik als tiener 2 jaar lang op zaterdag in een slagerij had gewerkt, zag ik mezelf dat toch niet de rest van mijn leven doen. Ik besloot het over een andere boeg te gooien en geneeskunde te gaan studeren, als eerste in mijn familie. Voorafgaand aan mijn coschappen kon ik een wetenschappelijke stage lopen. Een studiegenoot vroeg of ik die samen met hem in Kenia wilde doen. In het gebied van de Masai-stam deden we 6 maanden onderzoek naar malaria. Daar heb ik mijn hart aan Afrika verloren. De natuur, de mensen, de geuren – het is een magisch continent. Ik voelde me er direct thuis en wist dat ik terug wilde komen. Dus besloot ik tropenarts te worden.”

Na zijn afstuderen belandt hij als anios op de afdeling interne geneeskunde van het ziekenhuis in Alkmaar, waar de gemiddelde leeftijd van de patiënten voor zijn gevoel 83 is. Na een jaar weet hij het zeker: hier zit hij niet op z’n plek. “Internisten zijn heel serieus en beleefd. Terwijl ik ervan hou om grapjes te maken en te dollen. In de kindergeneeskunde kan dat.”

‘Ik voel me een doorgeefluik van wat de personages in mijn verhaal willen vertellen’

De overstap naar de kinderafdeling is gauw gemaakt. Intussen weet Boele van Hensbroek ook dat hij meer onderzoek naar tropische ziekten wil doen. “Op dat moment waren er nog nauwelijks tropische kinderartsen in Nederland, dus ik kreeg alle ruimte om een eigen specialis­me te ontwikkelen.

Uiteindelijk heb ik bijna 20 jaar als arts, onderzoeker en opleider in het Emma Kinderziekenhuis gewerkt. Daar heb ik, samen met een paar collega’s die uit het VUmc waren overgekomen, het ‘Amsterdam Centre for Global Child Health’ opgericht, dat als doel heeft met onderzoek, trainingen en lokale ondersteuning de gezondheid van kinderen wereldwijd te verbeteren. Inmiddels zijn hier twaalf kinderartsen aan verbonden, die internationaal baanbrekend werk doen. Daar ben ik best trots op.”

Ben je daadwerkelijk teruggegaan naar Afrika?

“Jazeker, twee keer voor een langere periode. Samen met mijn vrouw Anneleen heb ik van 1991 tot 1995 in Gambia gewoond. In 2002 vertrokken we opnieuw, weer voor 4 jaar, maar toen naar Malawi, een van de mooiste landen ter wereld. Daar heb ik onderzoek gedaan naar ernstige bloedarmoede bij kinderen. Intussen hadden we zelf een zoon en twee dochters gekregen. Die zijn dus deels daar opgegroeid.

In beide landen heb ik de mogelijkheid gehad lokale artsen op te leiden. Later trouwens ook: van de 23 promovendi die ik heb afgeleverd, kwam driekwart uit tropische regio’s. Het geeft me veel voldoening dat zij het onderzoek lokaal voortzetten en de kennis over Global Child Health zo steeds verder verspreiden.”

Hoe heeft de tijd in Afrika je als arts veranderd?

“Ik heb daar zoveel kinderen zien sterven – één op de drie deelnemers aan mijn hersenmalaria­studie in Gambia overleed. Het klinkt misschien vreemd, maar op een bepaalde manier heeft me dat als dokter relaxter gemaakt. Als je zoveel ellende ervaart, schiet je niet snel in de stress als er een ernstig ziek patiëntje op de SEH binnenkomt.

Beeld Marcel Bakker | Michael Boele van Hensbroek

Verder heb ik in Afrika heel goed leren luisteren. En dan niet alleen naar woorden. Ik had vaak te maken met een taalbarrière, waardoor ik extra alert werd op non-verbale signalen. Terug in Nederland heb ik daar veel baat bij gehad. Het heeft me geholpen de juiste vragen te stellen, en door te vragen. Overigens heeft het me best wat tijd gekost om hier weer te wennen. Waar maak je je zo druk om, dacht ik in het begin weleens als er een paniekerige ouder van een kind met hoofdpijn in mijn spreekkamer zat. Ik maakte de fout het leed van daar en hier te vergelijken. Maar waar ook ter wereld, alle ouders zijn even bezorgd over hun zieke kinderen.”

“Ik maakte de fout het leed van daar en hier te vergelijken. Maar waar ook ter wereld, alle ouders zijn even bezorgd over hun zieke kinderen”

In Afrika ontstaat ook het idee voor zijn eerste kinderboek, De witte ruimte, dat hij in 2015 bij uitgeverij Schrijverspunt publiceert. Tijdens lange reizen in de auto met zijn dan nog jonge kinderen, verzinnen ze samen verhalen. “Zij bedachten wie er in voor moest komen en dan ging mijn fantasie al snel met me op de loop. Ik heb altijd ideeën genoeg. Als die eenmaal gaan stromen, voel ik me een soort doorgeefluik van wat de personages in mijn verhaal willen vertellen.”

Vak apart

Een van die verhalen, over een meisje dat na haar dood kan kiezen tussen reïncarnatie, de hel, de hemel of een andere bestemming, blijft in zijn hoofd hangen. “Jaren later suggereerde mijn vrouw om het op papier te zetten. Zo ben ik van verteller schrijver geworden. Overigens viel het schrijven zelf me in eerste instantie knap tegen. Het is echt een vak apart. Misschien dat ik daarom zo lang heb gewacht met mijn tweede boek.”

Tien jaar na zijn debuut ligt dat er nu dan toch. Noanouk verscheen in juni van dit jaar. Mede dankzij een ervaren schrijfcoach én, wederom, zijn vrouw. “Zij hielp de broodnodige emotie aan het verhaal toe te voegen.” Uitgeverij Lemniscaat publiceerde het, waarmee de cirkel naar zijn jeugd rond is.

Futuristische technologie

Avonturenroman Noanouk gaat over het 15-jarige meisje Manouk, dat opgroeit in het laboratorium van haar moeder, hoogleraar biotechnologie. Als haar beste vriendin een hersentumor krijgt, probeert ze haar met futuristische technologie uit het lab van haar moeder te redden.

“Het idee voor dit verhaal ontstond tijdens gesprekken met een collega, die in het lab bezig was om mini-orgaantjes te kweken. Wat zou er gebeuren als we in de toekomst onderdelen van mensen kunnen 3D-printen, vroeg ik me af. Wat kan en mag er dan? In het verhaal komen al mijn interesses samen: onderzoek, technologische vernieuwing en morele vraagstukken.”

Boele van Hensbroek, die naar eigen zeggen jarenlang 6 dagen per week heeft gewerkt, schrijft Noanouk tussen de bedrijven door. Na zijn pensioen heeft hij vast meer tijd voor zijn literaire passie, houdt hij zichzelf voor. In april 2025 neemt hij afscheid als kinderarts. Dan zal hij wel dagelijks in de pen gaan klimmen, verwacht zijn vrouw.

Maar in plaats daarvan besluit hij een andere baan te accepteren, als voorzitter van de Centrale Commissie Mens­gebonden Onderzoek (CCMO), het instituut dat medisch- wetenschappelijke onderzoeksvoorstellen toetst aan wettelijke bepalingen. “Hier ben ik nu 4 dagen per week mee zoet. De 5e dag werk ik nog als hoogleraar. Het schrijven – ja, ik ben alweer met een nieuw boek bezig – moet kortom nog steeds tussendoor. Net als mijn andere hobby’s: meubels maken en brood bakken.”

Vanwaar toch weer een nieuwe baan?

“Ik was al 6 jaar betrokken bij het CCMO, eerst als commissielid, later als vicevoorzitter. Het instituut is een walhalla van wetenschappelijke kennis en technologische ontwikkelingen. Van slimme celtherapie tot genetische manipulatie: ik zit nu vooraan bij al het vernieuwende medisch-wetenschappelijke onderzoek. Niet alleen op mijn eigen vakgebied, maar in de hele breedte. Voor mij voelt dat als een snoepwinkel. Dus toen ik de kans kreeg om voorzitter te worden, heb ik die gegrepen.

Door nieuwe Europese wetgeving staat het CCMO de komende jaren grote uitdagingen te wachten. Met impact op ál het mensgebonden onderzoek. Ik kijk ernaar uit om onze organisatie daar goed doorheen te kunnen loodsen.”

Wat voor uitdagingen?

“Voorheen moest bijvoorbeeld een farmaceut in elk Europees land apart toestemming vragen voor hetzelfde mensgebonden onderzoek. Niet erg efficiënt. Nieuwe Europese regelgeving heeft daar verandering in gebracht. Voor elk onderzoek wordt nu één land aangewezen, dat de beoordelingen in de rest van Europa coördi­neert en aanstuurt. Daar komt ook prestige én geld bij kijken. Als gevolg hiervan is er een flinke competitie ontstaan. Tussen landen binnen Europa, maar meer nog tussen Europa en landen als China, India en de Verenigde Staten. Om in deze ontwikkeling mee te kunnen en tegelijk de kwaliteit van de toetsing te blijven garanderen, moeten we onszelf als toetsend Nederland deels opnieuw uitvinden.”

Tot slot nog even terug naar de kinderboeken: welke titel moet elk kind van nu lezen?

“Poeh, dat is een bijna onmogelijke vraag. Er zijn zoveel prachtige, waardevolle boeken. Maar als ik er toch één moet kiezen, dan is het de klassieker Geef me de ruimte van Thea Beckman, het eerste deel van haar trilogie over de 100-jarige oorlog. Oorspronkelijk gepubliceerd in 1976, maar nog altijd actueel. Bovenal is het een steengoed verhaal. Het verhaal dat ik misschien wel zelf had willen schrijven.”

Curriculum vitae

Michaël Boele van Hensbroek (1961),
geboren in Rotterdam

  • 1981 – 1989 geneeskunde, Universiteit van Amsterdam
  • 1991 – 1996 promotieonderzoeker Medical Research Council Unit, Gambia
  • 1995 – 2000 aios kindergeneeskunde Emma kinderziekenhuis
  • 2002 – 2006 kinderarts en onderzoeker Wellcome Trust Reseach Centre, Blantyre, Malawi
  • 2006 – 2025 kinderarts, infectioloog Emma Kinderziekenhuis
  • 2009 – 2025 leidinggevende Amsterdam Centre for Global Child Health
  • 2013 – heden hoogleraar Global Child Health
  • 2017 – 2025 commissielid/vice-voorzitter Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO)
  • 2025 – heden voorzitter CCMO

Delen