Ignace Schretlen
Zinloze campagne over tuchtrecht
In Medisch Contact van 15 mei jl. trekt onder de titel ‘Open over tuchtrecht?’ een paginagrote oproep om ‘onze gespreksstarter’ te downloaden de aandacht. Die aandacht was er vermoedelijk nog niet toen elf beroepsorganisaties op 16 januari jl. de website openovertuchtrecht.nl openden.
De aanleiding voor deze campagne is het rapport Toekomstbestendig tuchtrecht dat op 26 januari 2022 is verschenen. Dit rapport gaat over ‘de lerende werking van het tuchtrecht en team- en netwerkverantwoordelijkheid in het tuchtrecht op grond van de Wet BIG (Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg)’.

Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: de site geeft uitleg hoe een tuchtklachtprocedure (en dus niet het tuchtrecht zelf!) werkt maar daarvoor kun je beter terecht op de site van de Tuchtcolleges voor de Gezondheidszorg zelf. En wat betreft de gespreksstarter: hiermee ‘maken we het makkelijker om tuchtzaken in je team of groep te bespreken zodat de schaamte en het taboe rondom tuchtzaken doorbroken worden én iedereen ervan kan leren, want daar is waar tuchtrecht vooral om draait: het verbeteren van de zorg’. Wie gelooft dat nog?
Wie gelooft nog dat tuchtrecht vooral draait om het verbeteren van de zorg?
Waar het immers in steeds oplaaiende discussies om draait is juist de vraag of het tuchtrecht überhaupt de zorg verbetert. Waar blijft het bewijs? De angst voor een tuchtzaak heeft inmiddels wel geleid tot ‘protocolitis’ oftewel ‘protocolziekte’. Hierover schreef Wouter van den Berg van de VPH (Vereniging Praktijkhoudende Huisartsen) negen jaar geleden al: ‘Bij veel tuchtzaken en procedures zijn protocollen leidend. Dit leidt tot slechtere zorg. Het creëert huisartsen, die het verstand laten varen en de protocollen laten zegevieren.’
Kan een arts ervan uitgaan dat hij of zij – min of meer gegarandeerd – juist handelt (en ook bij voorbaat zeker weet dat hij of zij bij een eventuele klacht gelijk krijgt), wanneer deze aantoonbaar en toetsbaar een richtlijn/standaard heeft opgevolgd? Kan vanuit tuchtrechtelijk perspectief worden gesteld dat het volgen van richtlijnen/standaarden impliciet het belang van de patiënt dient? Deze twee vragen legde ik in 2016 voor aan de toenmalige voorzitter van het Centraal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg. Op beide vragen kreeg ik geen antwoord. Over openheid gesproken… Wel kreeg ik te horen: ‘Ik kan u als de lijn in het tuchtrecht aangeven dat als uitgangspunt geldt dat richtlijnen en protocollen gevolgd horen te worden, en dat bij afwijken daarvan een acceptabele motivering moet zijn.’
In 2017 publiceerde de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving het gratis te downloaden boek ‘Zonder context geen bewijs / Over de illusie van evidence-based practice in de zorg’ dat voor zorgprofessionals en medewerkers van tuchtcolleges verplichte literatuur zou moeten zijn.
Een citaat: ‘In het huidige zorgsysteem is het monitoren van kwaliteit uitbesteed aan derden en op afstand komen te staan van zorgprofessionals. Het accent is komen te liggen op de externe verantwoording, op standaardisatie en controle.’ Twee jaar geleden wijdde ik een blog aan een oudere patiënt met meerdere aandoeningen en klachten, die daags na herhaalde contacten met de huisartsenpost aan een hartaandoening overleed. Een klacht hierover werd ongegrond verklaard omdat de ‘huisarts heeft gehandeld conform de NHG-standaard ‘Duizeligheid’ en een belafspraak voor de volgende dag heeft gemaakt.’ Een blamage!
Bij het Centraal Tuchtcollege voelde ik mij nauwelijks gehoord en onrechtvaardig behandeld
Zelf heb ik een zaak bij het Regionaal Tuchtcollege én het Centraal Tuchtcollege meegemaakt. Bij het Centraal Tuchtcollege voelde ik mij nauwelijks gehoord en onrechtvaardig behandeld. Een studievriend stopte na twee tuchtzaken als huisarts. Ik ken een slachtoffer van ernstige medische fouten, van wie de behandelaar toch vrijuit ging. Regelmatig leidden tuchtzaken tot grote commotie. Het wonderlijke is dat medewerkers (ook artsen) van tuchtcolleges de impact van hun uitspraken niet lijken te begrijpen. Want tuchtrechtelijke uitspraken zijn immers om van te leren.
Ik durf het omgekeerde te stellen: allen die betrokken zijn bij het tuchtrecht zouden juist lering moeten trekken uit de commotie die uitspraken zowel bij de klagende als aangeklaagde partij kunnen veroorzaken. Ik twijfel niet aan de integriteit van betrokkenen; wél aan de procedure. ‘Het bewijs als basis voor goede zorg is een illusie,’ schrijft de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. Dit verplicht naar mijn stellige overtuiging tuchtcolleges om in tuchtzaken de focus op richtlijnen en protocollen aanzienlijk te verbreden tot wat in elke casus écht als goede zorg beschouwd kan worden. Zou dit geen aardige gespreksstarter voor medewerkers van tuchtcolleges kunnen zijn?