5 lessen voor succesvol digitaliseren van Capgemini-directeur Jeannine Peek

buiten de bubbel / Jeannine Peek, algemeen directeur van Capgemini Nederland

Met welke ervaringen uit andere branches kan de zorg haar voordeel doen? We vragen het kopstukken uit verschillende sectoren. Deze keer: SER-lid Jeannine Peek, algemeen directeur van Capgemini Nederland, over digitalisering.

Beeld De Beeldredaktie/Jean-Pierre Jans

1) Stuur actief de transitie naar digitalisering

“Veel bestuurders zien digitalisering als een handig hulp­middel om bijvoorbeeld processen te verbeteren, data te analyseren en administratieve lasten te verminderen. Natuurlijk zijn die praktische toepassingen waardevol, maar digitalisering gaat over zoveel meer.

Het is een alles­omvattende, maatschappelijke transitie. Een omwenteling die als een vloedgolf over ons heen dendert en bovendien steeds sneller gaat. De impact daarvan wordt volgens mij op veel plekken chronisch onderschat. Vandaar mijn oproep het roer zo snel mogelijk in handen te nemen.

Beschouw digitalisering als een strategisch vraagstuk. Ontwikkel hier een brede visie op en leg de verantwoordelijkheid ervoor bij de hoogste baas. Want als je dit thema helemaal overlaat aan een chief information officer, red je het niet.


Laat je dit thema helemaal over aan een chief information officer, dan red je het niet


Op dit moment overkómt digitalisering veel organisaties, in plaats van dat ze zelf aan het stuur zitten. In de private en de publieke sector. Ze investeren onvoldoende, leiden te weinig mensen op en hebben niet genoeg aandacht voor de ethische vraagstukken.

Of dat erg is, kun je je afvragen. Nederland is immers een van de meest digitale landen ter wereld, dus kennelijk doen we het zo slecht nog niet. Toch luidt het antwoord op die vraag volmondig ‘ja’. Ten eerste omdat we de enorme kansen van digitalisering mijns inziens onvoldoende benutten. En ten tweede omdat we hierdoor niet goed in staat zijn om bedreigingen adequaat het hoofd te bieden. Als we niet uitkijken, verliezen we dus in rap tempo de grip.”

2) Zet de mens centraal

“Vanaf 2011 heb ik bijna 10 jaar bij automatiseringsbedrijf Dell Technologies gewerkt. In die tijd kwam ik regelmatig op het hoofdkantoor in Austin, Texas. Tijdens een van die bezoeken kreeg ik een rondleiding in een plaatselijk ziekenhuis. Het beleid was daar toen al om patiënten zoveel mogelijk thuis te laten revalideren, zodat ze zo kort mogelijk in het ziekenhuis hoefden te blijven. Niet vanuit efficiency- of bezuinigingsoverwegingen, maar omdat mensen het fijner vinden om thuis te zijn en daar sneller herstellen.


Niet de techniek was leidend, maar het achter­liggende doel


Patiënten kregen alle technologische ondersteuning die nodig was. Om dat mogelijk te maken, had de CEO het hele ziekenhuis zelf óók compleet gedigitaliseerd. Kortom: niet de techniek was leidend, maar het achter­liggende doel. En er was nagedacht over de impact op álle onderdelen van de organisatie. Dat is wat ik concreet bedoel met een brede visie creëren en daar actief op sturen. In zo’n geïntegreerde aanpak moet de mens wat mij betreft altijd centraal staan: waar worden we – als maatschappij en als individu – beter van en hoe kan digitalisering ons daarbij helpen?”

Over Jeannine Peek

Jeannine Peek (1969) studeerde technische bedrijfskunde aan de Universiteit Twente. Sinds 2021 staat ze aan het hoofd van Capgemini Nederland, een technologie- en consultancybedrijf met wereldwijd 340.000 werknemers. Daarvoor was ze onder andere Algemeen directeur van uitzendorganisaties Unique en Content en van Dell Technologies Nederland. In 2022 werd ze benoemd tot raadslid van de SER.

Verder is ze onder andere lid van de raad van toezicht van SIDN (beheerder van het .nl-domein), bestuurslid bij VNO/NCW en NLDigital en Boegbeeld van de Topsector ICT, dat investeert in de impact van digitale sleuteltechnologieën door publiek-private samenwerking.
Peek is getrouwd en heeft twee dochters van 23 en 21.

3) Betrek alle medewerkers

“Over mensen gesproken: iedere zorgmedewerker heeft met digitalisering te maken. De komende jaren zal dat op steeds meer manieren het geval zijn. Dat betekent ook dat je er als organisatie veel tijd en energie in moet steken om mensen te betrekken en ze mee te krijgen in de transitie. Alleen een online training is echt niet voldoende. Zeker niet in de zorg, waar veel professionals er bewust voor kiezen om met mensen te werken en mogelijk niet staan te springen om zich nieuwe digitale tools eigen te maken.


“Het heeft best wat voeten in de aarde om alle medewerkers goed op te leiden over hoe ze de techniek in hun dagelijkse werk kunnen gebruiken’


Besteed in je digitale strategie dus ook aandacht aan change management. Zelfs in een technologie- en consultancybedrijf als het onze is dat nodig. Een mooi voorbeeld is het gebruik van generatieve AI. Je zou verwachten dat iedereen bij ons daar hartstikke handig mee is. Niet dus.

Toen generatieve AI doorbrak, waren er genoeg mensen die zeiden: wat is dit, wat moeten we hiermee? Het heeft best wat voeten in de aarde gehad om alle medewerkers van het belang te doordringen en goed op te leiden over hoe ze de techniek in hun dagelijkse werk kunnen gebruiken. Als je dat niet doet, kun je nog zoveel strategische plannen maken, maar is dat weggegooide tijd en moeite.”

4) Creëer als sector ethische uitgangspunten

“Ik zeg het maar eerlijk: volgens mij is het risico levensgroot dat de digitale wereld steeds vaker met ons aan de haal gaat, in plaats van andersom. Helaas hebben we daar de afgelopen jaren al meerdere voorbeelden van gezien. Bijvoorbeeld met de toeslagenaffaire.

Schijnbaar heeft niemand kunnen voorkomen dat de algoritmes van de Belastingdienst ouders etnisch profi­leerden. Ik pleit er daarom voor gezamenlijk ethische uitgangspunten vast te stellen, die ons helpen digitalisering de juiste kant op te sturen en maatschappelijke waarden te borgen. Wat mij betreft moeten we dat op nationaal niveau doen, maar ik denk dat het goed is als de zorg hier ook zelf invulling aan geeft.


‘Goed als de zorg invulling geeft aan ethische uitgangspunten die digitalisering de juiste kant opsturen’


Neem ChatGPT. Dit AI-programma roept veel vragen op. In hoeverre kun je op de antwoorden vertrouwen? Wie is verantwoordelijk voor de content, of de besluiten die op basis hiervan worden genomen? Daar moeten we iets mee, want generatieve AI gaat niet meer weg. Dan kun je dus maar beter samen met ontwikkelaars, gebruikers en andere belanghebbenden afspreken wat je acceptabel vindt en welke randvoorwaarden je stelt aan het gebruik ervan.

Daar zijn al hulpmiddelen voor, zoals de Aanpak Begeleidingsethiek. Dat is een methode die helpt technologie zo in te zetten, dat we als organisaties en als samenleving het stuur stevig in handen houden.”

5) Oefen met veiligheidsincidenten

“Het klinkt als een open deur, maar toch is het waar: veel organisaties zijn onvoldoende voorbereid op digitale incidenten. Natuurlijk is er in de zorg veel aandacht voor dit thema. En toch hoor je ook daar dat er regelmatig dingen fout gaan. Vandaar dat wij met onze klanten veelvuldig oefenen wat je in zo’n geval moet doen.

Stel dat patiëntgegevens van een ziekenhuis op straat komen te liggen. Welke stappen onderneem je dan om de schade zoveel mogelijk te beperken? Hoe zet je je systemen zo snel mogelijk dicht? Wie informeert de patiënten? En de pers?


‘Welke stappen neem je als patiëntgegevens van een ziekenhuis op straat komen te liggen?’


Zo’n scenario spelen we in ons Cybersecurity Experience Center met alle betrokken in real time na. Dan blijkt vaak dat, ondanks de aanwezigheid van allerlei draaiboeken en protocollen, de taakverdeling in de praktijk onduidelijk is. Het loont dus echt om met dit soort situaties te oefenen. Oók bij kleinere organisaties.

Los daarvan is digitale veiligheid een onderwerp waar je doorlopend aandacht voor moet houden. Je gaat er misschien van uit dat medewerkers standaard alle updates op hun computer installeren en hun wachtwoord niet op een post-it op de computer plakken. Maar dit soort ogenschijnlijke kleinigheidjes leiden nog altijd tot grote veiligheidsproblemen.”

Met welke ervaringen uit andere branches kunnen zorgprofessionals en beleidsmakers in de zorg hun voordeel doen? In de serie Buiten de Bubbel vragen we dat aan kopstukken uit verschillende sectoren.

Delen