Schmitz versus Snijders: aangeleerde hulpeloosheid

Ha Heleen,
Ik heb het tijdens een werkbespreking van de verpleegkundigen chirurgie weer met eigen ogen kunnen aanschouwen. Niét: twee teamleiders die krampachtig uitlegden wat de visie van het ziekenhuis is en welke smalle paden door eenieder moeten worden afgelegd om de financiële en kwaliteitsdoelen te realiseren. Néé, verre van dat! De agenda stond vol met kwaliteitsonderwerpen die enthousiast door een verpleegkundige uit de betreffende werkgroep werden besproken, om vervolgens de koers en acties gezamenlijk vast te stellen.
Zo is er een groepje dat zich bezighoudt met de taken van de coördinerend meewerkend verpleegkundige op de afdeling. Andere groepen houden zich bezig met onderwerpen als coaching van nieuwe medewerkers, Lifecheck, Fit door de Nacht en Nurses Know Better.
‘En de teamleiders? Die zaten relaxed aan de zijkant, zichtbaar genietend van zoveel inspiratie en werkplezier’
Bij de ‘w.v.t.t.k.’ bracht een verpleegkundige ook nog het chronorooster uit Den Bosch ter sprake. In dit rooster worden de nachtdiensten opgeknipt om het bioritme minder te verstoren. Ideaal voor vroege én late vogels! Een nieuw werkgroepje was geboren.
En de teamleiders? Die zaten relaxed aan de zijkant, zichtbaar genietend van zoveel inspiratie en werkplezier, wetend dat er geen vacatures op de afdeling zijn en het ziekteverzuim zeer laag is. En ik? Ik genoot van de positieve vibe en realiseerde me opnieuw dat voor de beste financiële en kwaliteitsresultaten intrinsiek gemotiveerde medewerkers van de werkvloer zélf aan het roer moeten staan.

Beste Roderick,
Aangeleerde hulpeloosheid. Het is een term die we binnen Nurses Know Better regelmatig gebruiken en die ik onlangs ook tegenkwam in een LinkedIn-post van Kjeld Aij, voormalig verpleegkundige en tegenwoordig bestuurder in het Erasmus MC. Niet omdat verpleegkundigen hulpeloos zijn. Integendeel, zij weten meestal precies wat er beter kan. Maar wanneer ideeën keer op keer stranden, verdwijnt langzaam het vertrouwen dat je stem verschil kan maken.
Het goede nieuws? Wat is aangeleerd, kun je ook weer afleren. Ik heb het zien gebeuren. Op de afdeling die jij beschrijft. Na een fusie en een zware COVID-periode vertrokken veel verpleegkundigen. Niet omdat ze hun vak niet meer mooi vonden, maar omdat ze na het zoveelste besluit ‘van bovenaf’ langzaam het vertrouwen verloren dat hun stem verschil kon maken.
‘Verpleegkundigen hebben een feilloze antenne voor inspraaksessies waarbij je mag meepraten terwijl het besluit stiekem al genomen is’
Daar ontstond Nurses Know Better. Het was verrassend eenvoudig. We luisterden naar wat knelde, wat beter kon en wat verpleegkundigen nodig hadden om daar zelf iets aan te veranderen. Niet als een rituele inspraaksessie waarbij je mag meepraten terwijl het besluit stiekem al genomen is -verpleegkundigen hebben daar een feilloze antenne voor – maar door oprecht nieuwsgierig te zijn naar het antwoord én vervolgens bereid te zijn daar ook iets mee te doen.
Langzaam maar zeker keerde iets terug wat jarenlang onder druk had gestaan: vertrouwen. Dat is wat jij zag tijdens die vergadering. Verpleegkundigen die weer invloed voelen op hun eigen werk, het gevoel hebben dat ze ertoe doen. Want dat, Roderick, is nu eenmaal belangrijk voor een mens. Misschien wel bijna net zo belangrijk als ademhalen.




1 reactie
Mooie reflexie van de werkers op de vloer, verpleegkundigen, die met hun ervaringen en nieuwsgierige wensen naar gewenste oplossingen, bespreekbaar kunnen maken. Mogelijkheden naar verbeterde uitvoeringen gezocht worden.
Een heel andere tak van zorg is het aangeleerde hopenloos zijn gemaakt door narcistische ouders, docenten en leidinggevenden enz. Het systeem is gelijk, nieuwschierigheid is uit den boze. Er is maar een waarheid en die is van de narcist. Niet gehoord mogen worden, geen wensen of behoeften kunnen / mogen hebben, en een pokerface is DE enige heel wijze bescherming !! Voor de gezinsleden en alle anderen rond deze angstige pretentie volle alwetende. Die werken uit een boekje vlgs protocolletjes, waarvan ze de effecte zelf niet kunnen of willen door zien. Doorzien mag ook niet van dit systeem. Oh, jaaa, sorry ik vergat DIE tak van zorg te noemen. Ik heb het over de ggz , die nooit vragen stellen aan de hulpvragers , maar binnen 10 of 20 minuten een diagnose maken van dat wat ze hebben gehoord. Dat is altijd een fractie van wat gezegt is. Hun eliminatie, dat zijn hun behoeften of denkvermogen maakt de hulpvrager pasklaar voor het volgende onzinnig klimrek waar de hulpvrager alleen maar ik kan falen. Zo motiveerd de ggz met negatieve projectie verdwaalde mensen in de gecreerde chaos voor psychofarmica gebruik. En jaren lange controle . 3 X winst. En niets bereikt!!
Korter gezegt, soort zoekt soort!! Zowel uit onvermogen als ook uit machtsmisbruik. Wat ik hier leesover Het Groene Hart zkhs in Gouda, klinkt als gezond gericht op groei van de werkers. Dat bied de meeste groei en zinnige zorg voor hulpvragers. Darwin zei het al, overlevers zijn die mensen , wezens, die zich kunnen aanpassen aan de steeds veranderende omstandigheden. De nieuwschierige onderzoekende verantwoordelijke creatieve types. Boffen als je zo kan werken voor zieke mensen!!
Zo is te leren ,dat nadelen ook voordelen opleveren, mits je je kunt uitspreken, respectvol naar elkaar luisterd en samenwerkt !!
E.Boot
20 juni 2026 / 17:40