Schmitz versus Snijders: aangeleerde hulpeloosheid

Roderick Schmitz is gastro-intestinaal chirurg en opleider in het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda

Ha Heleen,

Ik heb het tijdens een werkbespreking van de verpleegkundigen chirurgie weer met eigen ogen kunnen aanschouwen. Niét: twee teamleiders die krampachtig uitlegden wat de visie van het ziekenhuis is en welke smalle paden door eenieder moeten worden afgelegd om de financiële en kwaliteitsdoelen te realiseren. Néé, verre van dat! De agenda stond vol met kwaliteitsonderwerpen die enthousiast door een verpleegkundige uit de betreffende werkgroep werden besproken, om vervolgens de koers en acties gezamenlijk vast te stellen.

Zo is er een groepje dat zich bezighoudt met de taken van de coördinerend meewerkend verpleegkundige op de afdeling. Andere groepen houden zich bezig met onderwerpen als coaching van nieuwe medewerkers, Lifecheck, Fit door de Nacht en Nurses Know Better.

‘En de teamleiders? Die zaten relaxed  aan de zijkant, zichtbaar genietend van zoveel inspiratie en werkplezier’

Bij de ‘w.v.t.t.k.’ bracht een verpleegkundige ook nog het chronorooster uit Den Bosch ter sprake. In dit rooster worden de nachtdiensten opgeknipt om het bioritme minder te verstoren. Ideaal voor vroege én late vogels! Een nieuw werkgroepje was geboren.

En de teamleiders? Die zaten relaxed  aan de zijkant, zichtbaar genietend van zoveel inspiratie en werkplezier, wetend dat er geen vacatures op de afdeling zijn en het ziekteverzuim zeer laag is. En ik? Ik genoot van de positieve vibe en realiseerde me opnieuw dat voor de beste financiële en kwaliteitsresultaten intrinsiek gemotiveerde medewerkers van de werkvloer zélf aan het roer moeten staan.


Heleen Snijders is jonge klare maag-darmchirurg in de Proctos Kliniek in Amsterdam

Beste Roderick,

Aangeleerde hulpeloosheid. Het is een term die we binnen Nurses Know Better regelmatig gebruiken en die ik onlangs ook tegenkwam in een LinkedIn-post van Kjeld Aij, voormalig verpleegkundige en tegenwoordig bestuurder in het Erasmus MC. Niet omdat verpleegkundigen hulpeloos zijn. Integendeel, zij weten meestal precies wat er beter kan. Maar wanneer ideeën keer op keer stranden, verdwijnt langzaam het vertrouwen dat je stem verschil kan maken. 

Het goede nieuws? Wat is aangeleerd, kun je ook weer afleren. Ik heb het zien gebeuren. Op de afdeling die jij beschrijft. Na een fusie en een zware COVID-periode vertrokken veel verpleegkundigen. Niet omdat ze hun vak niet meer mooi vonden, maar omdat ze na het zoveelste besluit ‘van bovenaf’ langzaam het vertrouwen verloren dat hun stem verschil kon maken.

‘Verpleegkundigen hebben een feilloze antenne voor inspraaksessies waarbij je mag meepraten terwijl het besluit stiekem al genomen is’

Daar ontstond Nurses Know Better. Het was verrassend eenvoudig. We luisterden naar wat knelde, wat beter kon en wat verpleegkundigen nodig hadden om daar zelf iets aan te veranderen. Niet als een rituele inspraaksessie waarbij je mag meepraten terwijl het besluit stiekem al genomen is -verpleegkundigen hebben daar een feilloze antenne voor – maar door oprecht nieuwsgierig te zijn naar het antwoord én vervolgens bereid te zijn daar ook iets mee te doen.

Langzaam maar zeker keerde iets terug wat jarenlang onder druk had gestaan: vertrouwen. Dat is wat jij zag tijdens die vergadering. Verpleegkundigen die weer invloed voelen op hun eigen werk, het gevoel hebben dat ze ertoe doen. Want dat, Roderick, is nu eenmaal belangrijk voor een mens. Misschien wel bijna net zo belangrijk als ademhalen.

Delen