Favoriete pil: De gebroeders Karamazov

Arjen de Jager (Utrecht, 1960) is huisarts in Medemblik. Zijn favoriete pil: De gebroeders Karamazov van de Russische schrijver Fjodor Dostojevski.
“De gebroeders Karamazov is een overdonderende roman”, zegt de Medemblikse huisarts Arjen de Jager. “De personages zijn fel, tegendraads en ongrijpbaar, maar ook kwetsbaar en levensecht. Wat me zo trof, is hoe Dostojevski je tot in de vezels laat voelen hoe mensen denken, twijfelen en botsen in hun overtuigingen.”
Spanning
In de roman staan drie broers centraal: Dmitri, Ivan en Aleksej. Hun vader is een gewetenloze man en elk van de broers gaat daar anders mee om. Dmitri leeft impulsief, Ivan is een rationele denker, Aleksej zoekt houvast in het geloof. Wanneer de vader wordt vermoord, ontspint zich een gelaagd verhaal vol schuldvragen, morele dilemma’s en existentiële worstelingen. De spanning zit niet alleen in de plot, maar vooral in de confrontaties tussen ideeën, wereldbeelden en emoties. Dostojevski verweeft theologie, filosofie en psychologie tot een roman die even intens als ontregelend is.

De Jager las het boek in zijn studententijd, op een moment dat hij twijfelde aan zijn studiekeuze. “De opleiding voelde afstandelijk en technisch. Alles draaide om fysische en chemische processen, wat vervreemdend was. Maar in dit boek las ik over echte mensen; mensen met tegenstrijdige verlangens, twijfels, wanhoop. Dat was de mensenkennis waar ik naar op zoek was.”
Betekenis
De roman bood hem niet alleen houvast, maar ook herkenning: in zijn eigen zoeken, zijn twijfels en zijn verlangen naar betekenis in het artsenwerk dat nog moest beginnen. Eenmaal huisarts merkte hij hoe onmisbaar mensenkennis in de spreekkamer is. “De herkomst van een klacht is lang niet altijd meteen duidelijk. Vaak zit er iets onder: schaamte, angst, strijd. Je moet leren niet te snel te oordelen. Dostojevski laat zien hoe overtuigingen kunnen verschillen en ook tot verschillen in gedrag en beleving leiden.”
‘In dit boek vond ik de mensenkennis waar ik naar op zoek was’
Een belangrijk thema in de roman is verantwoordelijkheid. “Iedereen heeft een eigen aandeel, ook als dat moeilijk is. In de zorg betekent dat: patiënten stimuleren hun regie te nemen zonder ze te overladen. Maar het geldt ook andersom. Als huisarts zie ik te vaak dat de verantwoordelijken voor het zorgstelsel – overheid, verzekeraars, toezichthouders – elkaar vooral aankijken zonder echt eigenaarschap te tonen. Niemand neemt echt het voortouw, zelfs nu de huisartsenzorg op instorten staat.”
Boeken als De gebroeders Karamazov blijven De Jager voeden. Niet om antwoorden te vinden, maar om steeds opnieuw geraakt te worden door de gelaagdheid van mensen en omdat er altijd weer iets nieuws in te herkennen valt.



