Favoriete pil: De wereld als markt en strijd

David Brouwer (28) is aios psychiatrie bij Amsterdam UMC. Zijn favoriete pil: de roman De wereld als markt en strijd van de Franse schrijver Michel Houellebecq.

Beeld De Beeldredaktie/Diederik van der Laan

“Een boek als De wereld als markt en strijd had ik nog nooit gelezen”, zegt David Brouwer, arts in opleiding tot psychiater in Amsterdam. “Het roept tegenstrijdige gevoelens op: ongemak, verdriet, maar je moet er ook om lachen. Je weet niet goed wat je ermee aan moet. Juist dat maakt het spannend.”

In het debuut van Michel Houellebecq volgt de lezer een naamloze IT-medewerker die cursussen geeft in de provincie. Samen met een collega, nadrukkelijk neergezet als ‘verliezer’ op de seksuele markt, reist hij het land door. Gaandeweg verbindt de hoofdpersoon zijn eigen ervaringen aan kritiek op het moderne leven: niet alleen werk, maar ook liefde en seksualiteit zijn onderworpen aan marktwerking en concurrentie. Wie aantrekkelijk en succesvol is, wint. Wie dat niet is, blijft achter. Tegen die achtergrond glijdt hij weg in somberheid en belandt uiteindelijk met een depressie in een psychiatrische kliniek.

Wanhoop

“De toon is ironisch en provocerend”, zegt Brouwer. “Maar het is ook een oprechte beschrijving van eenzaamheid en wanhoop die je als lezer echt voelt.” De hoofdpersoon is volgens hem niet bijzonder sympathiek, maar roept toch mededogen op. “Het blijft ambivalent. Je weet niet goed of je hem moet veroordelen of juist beter moet willen begrijpen.”

“Houellebecq laat zien hoe makkelijk je somberheid kunt uitleggen vanuit hoe de maatschappij in elkaar zit”

Wat hem vooral intrigeert, is dat de hoofdpersoon zijn depressie verklaart vanuit de samenleving. In de kliniek probeert een psycholoog hem dichter bij zijn eigen gevoelens te brengen, maar hij blijft in algemene termen praten over de wereld om hem heen. “Ik voel me ongelukkig, en dat komt doordat alles draait om competitie”, vat Brouwer samen. Juist dat spanningsveld herkent hij.

Spanning tussen individu en omgeving

“Houellebecq laat zien hoe makkelijk je somberheid kunt uitleggen vanuit hoe de maatschappij in elkaar zit”, zegt hij. “Dat vind ik interessant, omdat je als psychiater steeds met die vraag te maken hebt: wat hoort bij iemand zelf, en wat heeft te maken met de wereld waarin hij leeft? Je kunt die twee niet helemaal uit elkaar trekken. Die spanning tussen individu en omgeving maakt het vak voor mij zo boeiend.”

Tijdens zijn studie geneeskunde merkte hij dat vragen rond somberheid en eenzaamheid hem meer trokken dan puur lichamelijke klachten. “Niet omdat die minder belangrijk zijn”, zegt hij, “maar omdat psychische problemen raken aan hoe iemand zich tot zichzelf en tot anderen verhoudt. Je kunt er vanuit verschillende kanten naar kijken: biologisch, psychologisch en maatschappelijk. Houellebecq scherpt mijn maatschappelijke blik.”

Delen