Favoriete pil: The Seabird’s Cry

Beeld De Beeldredaktie/Marcel van Hoorn

Valerie Fijen (Heerlen, 1988) is waarnemend huisarts in Zuid-Limburg. Haar favoriete pil: The Seabird’s Cry: The Lives and Loves of the Planet’s Great Ocean Voyagers van de Engelse schrijver Adam Nicolson.

“The Seabird’s Cry raakt me, omdat het gaat over de grote waarde van het leven op aarde”, zegt huisarts Valerie Fijen uit Maastricht. “Adam Nicolson beschrijft tien soorten zeevogels en door hun gedrag, geschiedenis en kwetsbaarheid te combineren met filosofie en poëzie, krijg je ook een spiegel voorgehouden over onze eigen blik op de wereld. Het is beeldschoon geschreven en tegelijkertijd verontrustend.”

In The Seabird’s Cry neemt Nicolson de lezer mee langs zeevogels zoals alken, albatrossen, papegaaiduikers en jan-van-genten. Hij mengt wetenschappelijke kennis met culturele en mythologische verhalen en schetst hoe de populaties van zeevogels de afgelopen eeuw drastisch zijn afgenomen door menselijke invloed: visserij, klimaatverandering, vervuiling.

“Door de wereld te bekijken vanuit het perspectief van een zeevogel, besef je hoeveel schade we soms veroorzaken zonder dat we het doorhebben”

Een centraal begrip in het boek is ‘Umwelt’, wat staat voor de subjectieve leefwereld van een organisme, hoe een dier de wereld waarneemt, begrijpt en ermee omgaat. Fijen: “Door de wereld te bekijken vanuit het perspectief van een zeevogel, besef je hoeveel schade we soms veroorzaken zonder dat we het doorhebben.”

Marine

Voor Fijen is het boek meer dan natuurlyriek. Het roept herinneringen op aan haar tijd als militair arts bij de marine. “Ik heb jarenlang letterlijk de zeven zeeën bevaren. Je zit dan soms dagen of weken midden op de oceaan, in volledige afzondering. En dan zie je plots zo’n albatros boven de golven zweven. Dat voelt bijna spiritueel. Die vogels zijn als enige andere wezens bij je in die uitgestrekte leegte.”

De zeevogels uit Nicolsons boek staan voor haar symbool voor veerkracht. “Vogelsoorten bestaan al sinds de tijd van de dinosaurussen. Ze hebben zich steeds weten aan te passen. Juist omdat ze zó oud zijn, moeten we zuinig op ze zijn. Net als op elkaar.”

Collega, vriend en arts tegelijk

Op zee had Fijen niet alleen medische verantwoordelijkheid, maar ook een sociale rol. “Er zijn natuurlijk fysieke klachten, maar juist ook mentale uitdagingen: eenzaamheid, heimwee. Als arts ben je dan een vertrouwenspersoon. En tegelijkertijd ben je ook deel van die gemeenschap, je bent collega, vriend en arts tegelijk. Dat maakt het werk zo intens.”

Die ervaring vormde de basis voor haar auto­biografische roman Sisters in Arms, waarin ze haar jaren bij de marine verwerkte. Het boek is gebaseerd op haar eigen belevenissen, vriendschappen en het verlies van haar moeder door suïcide. “Schrijven hielp me dat verlies een plek te geven. Ook wilde ik een ander beeld laten zien van Defensie. En wat kameraadschap betekent als je maandenlang met elkaar op zee bent.”

Delen