Op expeditie langs de Noorse fjorden
reizen / de Noorse kust
Cruisen is een van de meest vervuilende manieren van reizen. Toch heeft de Noorse rederij Hurtigruten de ambitie de meest duurzame touroperator ter wereld te worden. Wie inscheept op een Hurtigruten-expeditie langs de Noorse kust, komt gegarandeerd terug als ‘ambassadeur voor de aarde’. Reisjournalist Annemarie Bergfeld deelt haar ervaring.
Het is een graad of zeven, op de bergen ligt sneeuw. Met zijn acht dekken torent het schip Spitsbergen hoog uit boven de houten huizen van het kleine Kalvåg, op het Noorse eiland Frøya. Acht kajaks glijden uit de zijkant van het schip. Zestien dik ingepakte kajakkers peddelen de kalme zee op. Er is vrijwel geen stroming, weinig wind, het zicht is goed, de golfhoogte minimaal.
Expeditieleider Karen vond het, na een uitgebreide safety briefing, alleszins verantwoord een kanotripje te organiseren. De kalmte van de zee is overweldigend, het enige geluid komt van de peddels in het water. Vanaf een rots kijken drie aalscholvers de kajaks na. Spletsj, spletsj, links, rechts… in een rustgevend ritme duwen de peddels de kajaks vooruit.
Rechts verwarmt een bleek zonnetje het stille land, links steken grillige rotsen boven het wateroppervlak uit, vóór ons ligt de Noorse Zee. Die zee gaat het cruiseschip Spitsbergen straks opnieuw kiezen als de kajaks weer in de buik van het schip liggen.

Iconische zeereis
Het wordt de meest iconische zeereis ter wereld genoemd: de Hurtigruten langs de Noorse kust. In 1893 richtte pionier Richard With uit Tromsø de eerste betrouwbare lijndienst op tussen Bergen en Kirkenes, meer dan 2.000 vaarkilometers noordelijker.
Deze hurtig ruten (‘snelle route’) betekende veel voor de kustbewoners: eindelijk konden de vissers hun overvloedige vangsten kwijt en was een brief van noord naar zuid niet langer drie maanden, maar slechts zes dagen onderweg. Later ontdekten ook vrijetijdsreizigers de postboot en de schoonheid van de Noorse fjordenkust.
De postboten varen nog altijd hun vaste route waarbij ze – enkele reis – 36 havens aandoen om te lossen en laden. Sinds 2002 biedt de rederij onder de naam Hurtigruten Expeditions (HX) ook expeditiecruises aan. Hierbij worden minder havens aangedaan, is er meer tijd om aan land te gaan en maken educatie en bewustwording een belangrijk deel uit van het programma.
Universiteit op zee
Een workshop natuurfotografie, zeemansknopen leggen of Vikingschrifttekens ontcijferen? Een lezing over navigeren, het belang van plankton, Scandinavische componisten, of het effect van klimaatverandering op de Noorse gletsjers? De Explorer Bar in het hart van het schip is een universiteit op zee.

Liever aquavit proeven of meekijken – en meedóen – met wetenschappelijk onderzoek in het science center? Elke dag verschijnt op de app en op het bord bij de Expedition Desk op dek 5 een breed aanbod aan activiteiten.
En dat zijn dan alleen nog maar de activiteiten aan boord. Het tienkoppige internationale expeditieteam bestaat uit biologen, archeologen, geologen, een meteoroloog, fotograaf en een gecertificeerde wildernisgids. Wie wil, kan met ze mee: bijvoorbeeld op een hike naar de stadsberg van Tromsø, op zeearendsafari op de Lofoten, naar drieteenmeeuwnesten, en natuurlijk naar de Noordkaap. Die laatste excursie slaat geen enkele passagier over.
Duurzame doelen
Ook bij het onbewoonde Skorpa is de animo groot om van boord te gaan. Met rubberboten worden we overgezet naar dit kleine eilandje in de uitgestrekte archipel, zo’n beetje halverwege Noorwegen. Deze keer gaan er vuilniszakken mee. We genieten van de intense rust en het uitzicht op de Syv Søstre, het beroemde Zeven Zusters gebergte. Én we verzamelen binnen twee uur circa 50 kilo afval. Activiteiten als deze passen naadloos binnen het concept van HX. Cruisen is zeer vervuilend, maar de rederij heeft grote ambities in haar streven naar duurzame doelen (zie kader).
Binnen twee uur verzamelen we zo’n 50 kilo afval
Met de Hurtigruten Foundation maakt het bedrijf zich sterk voor het behoud van bedreigde diersoorten, het bestrijden van plastic afval en zwerfvuil op zee, en het ondersteunen van lokale gemeenschappen. Aan boord wordt nauwgezet bijgehouden (en dagelijks getoond), hoeveel eten weggegooid moest worden.

Elke dag dat passagiers afzien van het laten schoonmaken van hun hut, wordt een vast bedrag naar de Foundation overgemaakt. Ook die score is van dag tot dag te volgen. Verder wordt iedereen, in het kader van citizen science, uitgenodigd mee te doen met het verzamelen van gegevens voor wetenschappelijk onderzoek van onder meer NASA.
Plankton vangen
Want naast duurzaamheid is een ander doel van de rederij: alle gasten tot ambassadeurs van de aarde maken. Dus staan we aan dek wolken te beschrijven, kijken we uit naar jan-van-genten, zeearenden en walvissen (die hebben we helaas niet gezien, maar wél het Noorderlicht), en vangen we plankton in de haven van Tromsø.

Tussen al die activiteiten door is er ook tijd om vanaf het dek of vanachter de brede, hoge ramen van de Panorama Lounge een van de meest indrukwekkende landschappen van Europa aan ons voorbij te zien glijden. Eigenlijk is alleen die adembenemende schoonheid al genoeg om je tot in lengte van dagen ambassadeur van de aarde te maken.

Meest duurzame cruisemaatschappij
Hurtigruten Group was de eerste rederij die zware stookolie en plastic voor eenmalig gebruik verbood. Deze Noorse aanbieder van lijndiensten en wereldwijde zeereizen, onder de naam HX, is in de sector koploper op het gebied van duurzaamheid.
In 2019 lanceerde de rederij ’s werelds eerste hybride cruiseschip en in haar Sea Zero-project wordt op dit moment een honderd procent emissievrij schip ontwikkeld dat 40 tot 50 procent minder energie verbruikt.
In 2023 riep Morningstar Sustainalytics HX uit tot meest duurzame cruisemaatschappij. Maar de ambities gaan verder. ‘Die zijn gedurfd én nodig’, meldt de website, want ‘we willen de meest duurzame travel operator in de wereld worden’.
Meer info: hurtigruten.com/group/sustainability. Info over de zeereizen: travelhx.com. De auteur boekte haar veertiendaagse Noorse expeditiereis bij nordic.nl.




