Schmitz versus snijders: ‘Goede zorg is geen rekensom’

duocolumn / Roderick Schmitz en Heleen Snijders bespreken relevante zorgthema’s, tegenstellingen én taboes

Roderick Schmitz is een ervaren gastro-intestinaal chirurg en opleider in het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda


Ja Heleen,

Daar gaan we weer. VWS-minister Agema vindt het onvoorstelbaar dat uitkomstinformatie voor de patiënt nog steeds niet op orde is. Het IZA-subdoel is immers om in 2025 voor 50 procent van de behandelingen uitkomstinformatie te hebben, en dit doel lijkt uit beeld te raken.

Om het toch te halen, heeft de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde haar pijlen nu onder meer gericht op het registreren van de uitkomsten van galblaasverwijderingen. Een ingreep die in Nederland ongeveer 22.000 keer per jaar voorkomt.

‘Ook chirurgen met minder expertise doen deze ingreep’

In ons ziekenhuis verrichten alle chirurgen deze ingreep. Zij die de meeste expertise hebben, doen de vooraf als lastig ingeschatte operaties, maar ook de chirurgen met iets minder expertise verwijderen galblazen. Dat betekent dat de helft van de patiënten bij de beste 50 procent chirurgen zit en de andere helft dus niet. Maar je kunt ervan uitgaan – en dat heet vertrouwen! – dat we deze zorg veilig aanbieden.

Er is natuurlijk niet veel tegen het informeren van patiënten met objectieve data als complicatie- en herstelcijfers. Alleen moet die transparantie patiënten ook helpen om betere keuzes te maken over hun zorg, inclusief de keuze voor een bepaalde chirurg. Maar denk je nou echt dat registratie van al die galblazen gaat bijdragen aan veiliger zorg en de patiënt de mogelijkheid geeft om betere keuzes te maken? Wat wel zeker is, is dat de registratie inspanning en dus tijd gaat kosten: is het niet van mij, dan wel van een andere zorgverlener. En waar was het IZA toch ook alweer in de eerste plaats om te doen? Het ging toch om doelmatiger werken, omdat krapte op de arbeidsmarkt de flessenhals voor de zorgkwaliteit van morgen zou zijn?


Heleen Snijders werkt als jonge klare maag-darmchirurg in de Proctos Kliniek in Amsterdam

Ja Roderick,

Volgens mij is het nu echt tijd om afscheid te nemen van de illusie dat we van elkaar kunnen leren door kwaliteit te meten. Toen ik in 2014 promoveerde op kwaliteitsverbetering binnen de darmkankerchirurgie, maakte ik gebruik van vergelijkbare kwaliteitsregistraties, bedoeld om de zorgkwaliteit daadwerkelijk te verbeteren. In die tijd hadden we ook echt het gevoel dat we daar voortgang mee boekten.

Maar 10 jaar later is gebleken dat het maatschappelijk wantrouwen deze goedbedoelde verbeteringen ondermijnt. Ik durf te stellen dat het enkel meten van kwaliteit vandaag de dag zelfs leidt tot kwaliteitsverslechtering, vooral omdat we geen structurele weerstand bieden aan het grootste risico van deze registraties: het verlies van vertrouwen – vertrouwen in elkaar, maar ook in jezelf. En dat resulteert in minder werkplezier, meer uitstroom van personeel en lagere zorgkwaliteit. 

‘Goede zorg is geen rekensom’

Buiten het feit dat complexe zorg niet goed te meten is – zelfs niet met de meest uitgebreide aandacht voor case-mix en variatie – leidt het vergelijken van uitkomsten van zorg zelden tot actie. We pronken met goede resultaten en wantrouwen de slechte. En dat in een cultuur die psychologisch onvoldoende veilig is. Goede zorg is geen rekensom; het is de uitkomst van goede samenwerking en dat bereik je alleen maar als je investeert in een open en veilige cultuur.

En ja Roderick, deze keer ben ik het hartgrondig met je eens: we blijven maar draaien aan de verkeerde knop.

Delen