Schoonheid
Op deze plek verhalen schrijvers, journalisten en publicisten over een persoonlijke ervaring met de gezondheidszorg en houden ze (para)medici een spiegel voor.
De spreekkamer waar mijn verloofde A. wordt uitgelegd hoe de openhartoperatie op het hart van onze zoon zal verlopen, omschrijft ze als: ‘Sober. Typische, lichtbruine kantoorbureaus, vier tegen elkaar. Een net te groot blok in een te kleine kamer. Benauwd. Raamloos.’
De kamer waarin we hoorden over de geslaagde operatie: raamloos, Xenosbloemenprints in aluminium lijsten. De ene bloemenlijst geblokkeerd door een kast bestickerd met een nummer 15.
De kolfkamer: 1 meter diep, 2 meter lang, raamloos met tegen de ene muur een smal bureau, enkele kunstplanten en als wandbekleding een enorme paarse orchidee.
De kamer waar we een vreemde uitslag van zijn litteken lieten controleren, weken later: een tweekleurige linoleumvloer, laag systeemplafond, hangende keukenkastjes uit de jaren 80.
Raamloze kamers. Bijeengeraapte meubels. Glasvezelbehang. Bijna alles ingericht op pragmatisme. En lelijk. Het onbezielde argument zal zijn dat er geen geld is voor schoonheid. Alles naar de handjes aan het bed, nietwaar? ‘We zijn al blij dat iedereen zijn werk kan doen.’ Hoort u het zeggen? Non-argumenten om twee redenen. Schoonheid is niet per definitie duur. Schoonheid ontstaat uit aandacht.
Ten tweede: schoonheid verzorgt, balsemt, troost. Amerikaanse gevangenen in een gevangenis waarvan de muren roze zijn geverfd, vechten bijvoorbeeld aantoonbaar minder. De mentale gesteldheid van patiënten, familie én personeel is gebaat bij meer aandacht voor schoonheid. Voor kunst. Schoonheid met als doel meer incasseringsvermogen, begrip, plezier en veerkracht.
Ga geen dure consultants vragen, maar begin klein
Maar het is zeker niet overal armoe troef qua schoonheid in de zorg. Laat me u meenemen door enkele wandelgangen. Wat hing er ook ongelooflijk prachtige kunst. Meermaals kon het me katapulteren naar een plek ontdaan van afgrijzen. Keuzes voor schoonheid. Budget voor iets dat filosoof Byung-Chul Han zo mooi ‘activiteiten ontdaan van prestatiedwang’ noemde. Dans is zoiets. En schoonheid dus ook. En schoonheid is niet alleen kunst.
Nog troostender dan de kunst waren de kinderkamers van zowel het LUMC als het AMC. Zachtaardige kleurpaletten, huiselijke materialen, softglow ledstrips achter de bedconsole, houtachtig fineer. Het was geen kunst, het was wél schoonheid. Het maakt niet alleen voor de patiënten verschil.
Ik pleit dus graag voor meer aandacht voor schoonheid. Voor dingen doen, niet omdat ik een route moet snappen of omdat het makkelijk schoon te maken is, maar omdat schoonheid, in de woorden van Maxim Februari, een mensenrecht is. Alles van waarde is weerloos. Dat weet u in de zorg als geen ander. Schoonheid is de metgezel van het weerloze. U weet dit nu ook.
Negeer de bureaucratische molen, ontworpen voor pragmatisme. Geef de schoonheid informeel meer ruimte. Ga er geen projectteam voor optuigen met KPI’s en OKR’s. Ga geen dure consultants vragen, maar begin klein, lichtgewicht, wendbaar, terloops. Bel de kunstenaar, dat nichtje van het afdelingshoofd, en laat haar beginnen bij – ik noem maar wat – de spiegels in de badkamers.
Ik stel me een toekomst voor waarin mijn door u genezen zoon door uw gangen loopt met kwasten en kleursproeiers in beide handen, vol dankbaarheid om het leven dat hem dankzij u gegund is. Vol passie om dat wat weerloos is meer schoonheid te geven.
Sidney Vollmer (1983) is schrijver en communicatiestrateeg. Hij schreef de roman Alles ruikt naar chocola, de essaybundel ON/OFF, en de memoir C is een cirkel, over de ervaringen rondom zijn zoon die een openhartoperatie moest ondergaan.



