SEH-verpleegkundige Laura van der Zwet-Schraauwers: ‘Iets te klagen? Werk mee aan de oplossing’

Beeld Brenda van Leeuwen

Zeggenschap in de zorg begint volgens de Utrechtse SEH-verpleegkundige Laura van der Zwet-Schraauwers niet in vergaderzalen maar op de werkvloer. Dus toen ze constateerde dat de samenwerking en communicatie in de acute zorgketen beter konden, voegde ze de daad bij het woord.

Aan het begin van het gesprek moet Laura van der Zwet-Schraauwers (38) even wat slaap uit haar ogen wrijven. Niet dat we haar zó vroeg spreken – het is tien uur in de ochtend – maar ze heeft een loodzware nachtdienst in het Diakonessenhuis achter de rug. “De patiënten bleven maar komen”, vertelt ze in haar Utrechtse woonkamer. “De toestroom was zo groot dat we onze SEH op een gegeven moment voor ambulances moesten sluiten.”

Spoedmens

De verpleegkundige is naar eigen zeggen in hart en nieren een ‘spoedmens’. “Ik vind de afwisseling en dynamiek heerlijk. En de spoed biedt me de uitdaging die ik nodig heb – na twaalf jaar leer ik nog elke dag iets nieuws.”

Ze mag dan helemaal op haar plek zijn op de SEH, dat betekent niet dat alles er altijd koek en ei is. “Twee jaar geleden kreeg ik een enquête onder mijn neus van Dick Takkebos, ambulance- én SEH-verpleegkundige in het Antonius Ziekenhuis. Hij deed onderzoek naar de samenwerking in de acute zorgketen in onze regio.

Ik vond dat die echt beter kon. In een gesprek over de resultaten bedachten we met een aantal collega’s dat we een congres voor de SEH’s en de ambulance­zorg in de regio wilden organiseren om elkaar beter te leren kennen en praktische werkafspraken te maken. Het was de start van de stichting Geel en Wit maakt Goud, waar Dick voorzitter van is geworden en ik secretaris.”

Wat waren de belangrijkste uitkomsten van de enquête?

“Vooropgesteld: over het geheel genomen werken we heel fijn samen. Maar we kregen wel veel signalen dat de communicatie tussen ambulances en SEH’s niet altijd even goed verliep. En dat we onvoldoende zicht hadden op hoe de ander werkt. We zien dezelfde patiënt, horen hetzelfde verhaal, maar kijken daar door totaal verschillende brillen naar.

‘We zien dezelfde patiënt, maar kijken door totaal verschillende brillen’

Neem de overdracht van een patiënt van ambulance naar SEH. Voor veel betrokkenen bleek die een heikel punt – de een voelde zich niet gehoord, de ander vond de gedeelde informatie niet altijd duidelijk. Daardoor ontstonden er discussies, die soms leidden tot irritaties over en weer. Voor veel zorgcollega’s die dit lezen waarschijnlijk niet verrassend. Maar het was wel aanleiding voor een open dialoog over de samenwerking. Hoe kunnen we elkaar beter begrijpen en helpen? Hoe zorgen we ervoor dat patiënten zo snel mogelijk op de juiste plek komen? Hoe kunnen we efficiënter communiceren?

Dat soort vragen hebben we besproken tijdens het eerste Geel en Wit maakt Goud-congres in 2024. Eerlijk gezegd waren we overweldigd door de animo: de 150 kaarten waren in een mum van tijd uitverkocht. Op 4 maart van dit jaar organiseren we een tweede editie. Naast de ambulancezorg en de spoedeisende hulpen zijn daarbij deze keer ook de meldkamer, de eerste harthulp en de huisartsenspoedposten uit de regio aanwezig. Een nog bredere vertegenwoordiging van de acute zorgketen dus.”

Wat hebben jullie de afgelopen twee jaar bereikt?

“Het belangrijkste is denk ik dat we nu beter snappen wat de ander doet en dat we elkaar sneller weten te vinden als iets niet lekker loopt. Daardoor is er over en weer meer begrip. Het leidt ook tot praktische verbeteringen. Zo hebben we nieuwe werkafspraken gemaakt over de overdracht. In plaats van dat we op de SEH direct beginnen met behandelen, nemen we nu eerst een paar minuten om met volle aandacht naar de overdracht van de ambulanceverpleegkundige te luisteren. Dat lijkt iets kleins, maar in de praktijk scheelt het een hoop frustratie.

Daarnaast zijn we gezamenlijke trainingen gaan organiseren, een wens van alle ketenpartners – verpleegkundigen én artsen – die nadruk­kelijk naar voren kwam uit Dicks enquête. Bijvoorbeeld over reanimeren en de opvang van instabiele patiënten. Dit willen we komend jaar vaker en op meer locaties gaan doen, zodat we onze processen en verwachtingen nog beter op elkaar kunnen afstemmen. We zijn ervan overtuigd dat dat niet alleen de kwaliteit van de zorg verbetert, maar ook voor meer werkplezier zorgt. Met hopelijk minder uitval en uitstroom tot gevolg.”

Beeld Brenda van Leeuwen

Jullie initiatief komt van de werkvloer. Wat vinden jullie werkgevers hiervan?

“Vanaf dag 1 heeft mijn leidinggevende me honderd procent gesteund. Het eerste jaar ben ik zelfs een dag in de maand vrijgesteld om voor de stichting te kunnen werken. Ook de andere ketenpartners staan volledig achter ons project.

Overigens kwam die steun er natuurlijk niet vanzelf. Met ons bestuur zijn we langs alle partners gegaan om presentaties te geven en vragen te beantwoorden. Verder hebben we bij elke partner inmiddels een of meerdere ambassadeurs, vijftien in totaal. Niet alleen verpleegkundigen, maar bijvoorbeeld ook een urgentie-anesthesioloog en een regiehuisarts van de HAP. Zij betrekken hun collega’s en leidinggevenden bij wat we doen – essentieel voor het draagvlak – en vertalen de verzamelde inzichten naar afspraken in hun eigen organisaties. Daarnaast vormen zij onze oren en ogen in de praktijk.

Overigens krijgen we inmiddels uit het hele land vragen over onze aanpak. Als stichting willen we die gaan uitwerken in een blauwdruk, zodat andere regio’s daar ook hun voordeel mee kunnen doen.”

Het is niet de eerste keer dat Laura van der Zwet-Schraauwers zich inzet om de organisatie van de zorg te verbeteren. Zo zat ze eerder vier jaar in de Verpleeg­kundige Adviesraad (VAR) van het Diakonessenhuis, waarvan anderhalf jaar als bestuurslid. “Als je iets te klagen hebt, moet je ook meewerken aan de oplossing, vind ik. Reden waarom ik acht jaar geleden het Nightingale-programma voor verpleegkundig leiderschap heb gevolgd en daarna in de VAR ben gegaan.

Sindsdien hebben verpleegkundigen op steeds meer plekken in de zorg een stem gekregen, in adviesraden of zelfs aan bestuurstafels. De veranderingen gaan alleen wel erg langzaam. Bovendien zijn de verschillen per sector groot. Zo heeft verpleegkundig zeggenschap in veel ziekenhuizen intussen een vaste plek gekregen, maar in bijvoorbeeld de thuiszorg of ouderenzorg is dat lang niet altijd het geval.”

Wanneer voelde je jezelf voor het laatst als professional gepasseerd?

“Buiten reguliere werktijden kregen we op de SEH veel telefoontjes van patiënten die onder behandeling zijn van een medisch specialist. Niet erg efficiënt, want wij kunnen hun vragen vaak niet beantwoorden. In het kader van ‘de juiste zorg op de juiste plek’ is daarom een project gestart, waarbij dit soort vragen direct naar specialisten werden doorgezet. Die bleken daar niet altijd blij mee, bijvoorbeeld omdat zij net stonden te opereren als ze werden gebeld. Dat heeft ertoe geleid dat ongeveer de helft van die telefoontjes nu tóch weer bij ons belandt.

In eerste instantie zorgde dat voor frustratie in ons team; we voelden ons niet echt gehoord. Maar toen we de achterliggende redenen uitgelegd kregen, ­begrepen we de keuze wel. En uiteindelijk is toch de helft van de telefoontjes bij de SEH weggehaald. Voor ons is dat echt winst.”

Wat is het grootste probleem als het om zeggenschap gaat?

“Ondanks alle stappen vooruit is de afstand tussen de werkvloer en beleids­makers nog steeds vaak groot. Op álle niveaus, ook landelijk. De druk op de acute zorg is enorm en neemt alleen maar toe. Dat ondervinden we dagelijks in de praktijk. In het debat over een oplossing gaat het veel over de mogelijke centralisatie van spoedzorg. Acute hulpvragen zouden centraal beantwoord moeten worden in zorgcoördinatiecentra, waar triagisten bepalen welke zorg patiënten nodig hebben en waar ze daarvoor naartoe moeten. Maar vanuit het veld zijn er grote twijfels over de effectiviteit van zo’n aanpak, nog los van het feit dat die het werk op de SEH voor het SEH-personeel vermoedelijk minder aantrekkelijk zal maken. Dat geeft veel onrust. Als beleidsmakers vanaf het begin hun oor op de werkvloer te luisteren hadden gelegd, zouden ze dat weten.”

Stel dat je één zin mag schrijven op de muur van elke vergaderzaal in de zorg, welke is dat dan?

“‘Hoe nieuwsgierig ben jij?’ Iedere oplossing begint wat mij betreft met oprechte interesse. Waarom doen we wat we doen? Wat beweegt de ander? Door het daarover te hebben, maken we echt verbinding. En kunnen we samen uitzoeken wat wel en niet werkt.”

CV

Beeld Brenda van Leeuwen

Na de havo tekende Laura van der Zwet-Schraauwers (1987) op haar 16e bij Defensie. Omdat het werk daar toch niet was wat ze ervan hoopte, stapte ze twee jaar later over naar de in-service-opleiding verpleegkunde in het Utrechtse Antonius Ziekenhuis. Daar deed ze ook haar opleiding tot SEH-verpleegkundige.

Later volgden opleidingen over onder andere tropische ziekten en verpleegkundig leiderschap, en een post-master International Public Health Mana­gement. Sinds 2018 werkt Van der Zwet-Schraauwers op de SEH in het Diakonessenhuis. Ze maakte daar ook vier jaar onderdeel uit van de Verpleegkundige Adviesraad. Vanaf februari 2024 is ze als secretaris betrokken bij de stichting Geel en Wit maakt Goud. Daarnaast gaat ze periodiek op uitzending voor Artsen zonder Grenzen.

Delen