Siciliaanse wijn
Op deze plek verhalen schrijvers, journalisten en publicisten over een persoonlijke ervaring met de gezondheidszorg. Zo houden ze zorgprofessionals een spiegel voor. In deze aflevering: Olaf Tempelman.
De meesten van ons zijn bekend met situaties waarin we graag even iets willen vertellen zonder te worden onderbroken. Sommige beroepsgroepen, zoals rechters of officieren van justitie, zijn bevoegd gesprekspartners professioneel te onderbreken. Maar dat gebeurt nooit tijdens prettige gesprekken.
Het privilege van het voeren van een prettig gesprek met mensen die door de omstandigheden even niet in de gelegenheid zijn iets terug te zeggen, is voorbehouden aan tandartsen en kaakchirurgen. Hun patiënten zijn, anders dan die van bijvoorbeeld cardiothoracale chirurgen, tijdens behandelingen prima in staat tot luisteren.
Wijlen mijn charismatische oud-tandarts in Vught was een geboren verteller. Het liefst praatte hij over zijn lievelingsland, Ierland. Zodra ik met opengesperde mond in de tandartsstoel lag, kreeg ik college over het Smaragdeiland. Met Ierse poëzie maakte ik kennis tijdens het vullen van een gaatje.
Eind 20e eeuw werd ik voor de Volkskrant correspondent in Oost-Europa. Van dat gebied hield mijn tandarts helemaal niet. Dat kwam niet door reiservaringen: hij was er nooit geweest. Dat kwam door gebitten van patiënten van Oost-Europese origine die vóór 1989 afhankelijk waren geweest van communistische tandheelkundige zorg.
Elk jaar kwam ik eind augustus naar Nederland voor controle. Elk jaar begon hij zodra hij mij zag over Oost-Europese gebitten. Ik legde hem dan uit dat Oost-Europese tandartsen vóór 1989 helaas beperkte middelen hadden. Hielp niets: zodra ik met opengesperde mond in de stoel lag, ging hij los over ‘marxistische tandartsen’ die gebitten vol ‘prut’ en ‘kwak’ stopten.
Een tandarts die graag vertelt, is eigenlijk een cadeau voor de patiënt
Het meeste plezier beleefde hij volgens mij aan het eind van de behandeling, bij uitspreken van het zinnetje: “Fijn dat u mij even liet uitpraten, meneer Tempelman.”
Het moet gezegd dat ik tijdens die behandelingen nooit een centje pijn heb gehad, en me ook nooit een seconde heb verveeld. Later bedacht ik dat een tandarts die graag vertelt eigenlijk een cadeau is voor de patiënt. Patiënten die aandachtig luisteren, zijn niet bezig met hun tandvlees.
Bij complexere ingrepen kan dat helemaal een zegen zijn. In 2008 moest ik naar de kaakchirurg om een melktand uit mijn bovenkaak te laten verwijderen. Terwijl ik in horizontale positie met verdoofde kaak klaarlag, hoorde ik de kaakchirurg aan zijn assistente vertellen over zijn vakantie in Sicilië, waar hij fantastische wijnen had geproefd. De assistente vertelde dat zij bij Albert Heijn weleens Siciliaanse wijnen kocht. De kaakchirurg zei: “De wijnen die naar Nederland worden geëxporteerd zijn niet zo bijzonder. Ik heb van mijn reis een koffertje meegenomen. Je krijgt van mij een fles.” Terwijl ik me voorbereidde op de operatie, zei de assistente: “U mag opstaan meneer.”
Die melktand bleek al verwijderd tijdens dat gesprek over dat koffertje met Siciliaanse wijnen. Nog altijd denk ik als er Siciliaanse wijn wordt geschonken aan de kaakchirurg.
Olaf Tempelman (1971) studeerde journalistiek, politicologie en Roemeens. Hij is redacteur bij de Volkskrant en schrijver van de boeken Roemeense lente (in 2008 op de shortlist van de Bob den Uyl-prijs), Omweg naar Istanbul en De kunst van het missen.



