In hoeverre moet de huisarts de begeleiding door de POH monitoren?

dilemma / Filosoof Lieke van der Scheer en specialist gezondheidsrecht Annemarie Smilde buigen zich over een casus

Een huisarts verwijst een patiënt met somberheidsklachten naar de POH-ggz. In hoeverre moet de huisarts de begeleiding door de POH monitoren?

Een huisarts verwijst een patiënt met aanhoudende somberheidsklachten, die zijn ontstaan na het (kort na elkaar) overlijden van beide ouders, naar de POH-ggz voor begeleiding. De somberheid belemmert de patiënt in zijn werk.

Volgens de in de huisartsenpraktijk geldende werkafspraken stuurt de POH de huisarts na een drietal gesprekken met de patiënt een update. Volgens dit verslag blijkt er onderliggend sprake te zijn van jeugdtrauma’s.

Patiënt wil niet worden doorverwezen. De gesprekken met de POH zijn voor hem voldoende. Hij wil niet te veel met het verleden bezig zijn. De POH-ggz geeft aan dat zij gezien de wens van de patiënt hem voorlopig blijft begeleiden. Zij vermeldt daarbij dat zij op basis van haar ruime ervaring als sociaal-psychiatrisch verpleegkundige kan inschatten wanneer een verwijzing naar de ggz geïndiceerd is. 

De huisarts heeft vertrouwen in de bekwaamheid en de afwegingen van de POH, maar vraagt zich af of het gezien zijn verantwoordelijkheid als huisarts voldoende is als hij de verdere ontwikkelingen afwacht.

Lieke van der Scheer is filosoof/ethicus

“De patiënt wil niet doorverwezen worden voor zijn jeugdtrauma’s. En de POH-ggz vindt het verantwoord op de oude voet door te gaan en wil hem blijven begeleiden. Hoewel we geen inzicht krijgen in het proces dat geleid heeft tot deze uitkomst, zou het een voorbeeld kunnen zijn van gezamenlijke besluitvorming van patiënt en POH.

Laten we even terugkijken. Ooit besliste een zorgverlener met de beste bedoelingen voor een patiënt. Dat paternalistische paradigma werd verlaten ten gunste van een soms rigide zelfbeschikkingsgebod. Nadat pijnlijke tekortkomingen daarvan bleken, bijvoorbeeld dat als een patiënt zorg niet wilde, hij mogelijk aan zijn lot werd overgelaten, fungeert gezamenlijke besluitvorming nu als ideaal.

Het is opgenomen in diverse zorgstandaarden. Samen verkennen wat echt past in het leven van een patiënt verhoogt de kwaliteit van de behandeling, draagt bij aan autonomie en herstel, is het idee. Gezamenlijke besluitvorming kan leiden tot vergaande samenwerking, mits met een duidelijke mindset.

Beiden expert

Uitgangs­punt is dat zorgverlener en patiënt beiden expert zijn. De zorgverlener heeft medische en wetenschappelijke kennis en ervaring. De patiënt zijn living experience, kennis over zijn eigen leven: wat daarvoor nodig is en wat daarin past. Zo weet deze patiënt hoe zijn somberheidsklachten hem belemmeren in zijn werk. Hij vraagt daarvoor hulp. Door aan te sluiten bij deze vraag in plaats van de – vast en zeker adequate diagnose dat hij lijdt aan jeugdtrauma’s, die wellicht andere behandeling vereisen – worden draagvlak en moti­vatie versterkt.

De POH vermijdt hierdoor kennis­onrecht. Zij plaatst zijn kennis van en voor zijn eigen leven niet buiten de orde omdat het niet strookt met haar medische kennis. Daarentegen accepteert ze wat van betekenis is voor hem; ze erkent en vertrouwt hem als kenner.

U vraagt wij draaien?

Vraagt dergelijke gezamenlijke besluit­vorming dan om een u-vraagt-wij-draaien­-houding van een zorgverlener? Nee, zeker niet. Het vereist open gesprekken, vertrouwen in elkaar. Zorgverlener en patiënt kunnen daarbij over en weer vragen stellen en voorstellen ter discussie brengen.

Uit verschillende onderzoeken blijkt hoe belangrijk het is dat een zorgverlener vanuit kennis en ervaring meerdere, verschillende, realistische behandelopties voorlegt. Zelden is er immers medisch gezien slechts één mogelijkheid. De zorgverlener dient af te zien van te veel voorsorteren op basis van veronderstellingen over de patiënt. Zo zijn in deze casus hopelijk verschillende opties met de patiënt besproken om samen tot een behandelwijze te besluiten. Zo te zien een mooi voorbeeld.”


Annemarie Smilde is senior consultant gezondheidsrecht bij rechtvoordezorg.nl

“Onder welke voorwaarden mag een huisarts het verlenen van zorg overlaten aan een POH-ggz? De randvoorwaarde voor de inzet van een POH-ggz is dat de praktijk voldoende is toegerust voor het verlenen van zorg door de POH. In dat kader moet de praktijkhoudende huis­arts er onder meer voor zorgen dat de bekwaamheid van de POH is geborgd, dat de taken en verantwoordelijkheden van de POH helder zijn en dat er duidelijke werkafspraken zijn over de afstemming tussen de huisarts en de POH.

Daarbij is het uitgangspunt dat de zorg door de POH bij psychische klachten zich beperkt tot huisartsenzorg. Wat wel en niet tot deze zorg behoort, is uitgewerkt in diverse documenten, zoals het visiedocument van de LHV en het NHG, de zorgstandaard Psychische klachten en landelijke samenwerkingsafspraken tussen huisartsen en de ggz.

Bekwaam

Bij een klacht c.q. hulpvraag van een patiënt bepaalt de betrokken huisarts conform de van toepassing zijnde ggz- en NHG-standaard(en) of er zorg is aangewezen. Is dat het geval, dan bepaalt de huisarts of huisartsenzorg passend is dan wel dat er een verwijzing moet plaatsvinden. Bij een indicatie voor huisartsenzorg mag de huisarts de zorg overlaten aan de POH. Voorwaarde is dat de POH bekwaam is én dat de patiënt instemt met de inzet van de POH.

Als aan deze voorwaarden wordt voldaan, maken de huisarts en de POH met patiënt afspraken over het zorgtraject. Hierbij heeft de POH een eigen professionele verantwoordelijkheid. De huisarts is eindverantwoordelijk voor de zorg. Om zijn verantwoordelijkheid waar te kunnen maken, is hij afhankelijk van informatie van de POH.

Afspraken over een tijdige terugkoppeling en afstemming als ook dossiervoering door de POH zijn daarom cruciaal. Na een terugkoppeling gaat de huisarts na of huisartsenzorg door de POH nog steeds passend is gelet op het verloop van het traject bij de POH, de bevindingen van de POH en de behoefte van de patiënt.

Jeugdtrauma’s

In deze casus waren de POH en de huisarts kennelijk bij aanvang van het traject bij de POH niet op de hoogte van jeugdtrauma’s bij patiënt. Gezien deze informatie moet de huisarts aan de hand van de standaarden beoordelen of een verwijzing naar de ggz is aangewezen. Daarbij vraagt hij de POH om alle relevante informatie en neemt hij zo nodig zelf een nadere anamnese bij de patiënt af.

Komt de huisarts tot de conclusie dat huisartsenzorg nog steeds passende zorg is, dan mag hij deze overlaten aan de POH, gelet op haar bekwaamheid. In dat geval maken de huisarts en de POH afspraken over het vervolgtraject, uiteraard in overleg met de patiënt.”

Wilt u een dilemma aan dit panel voorleggen? Stuur dan een mail naar redactie@artsenauto.nl o.v.v. ‘Dilemma’. Wij nemen contact met u op.

Delen