Wat de zorg kan leren van oud-profwielrenner Thorwald Veneberg
buiten de bubbel / Thorwald Veneberg, oud-profwielrenner en algemeen directeur van de Nederlandse Triathlon Bond

Met welke ervaringen uit andere branches kunnen zorgprofessionals en beleidsmakers in de zorg hun voordeel doen? Deze keer vragen we dat aan oud-profwielrenner Thorwald Veneberg, algemeen directeur van de Nederlandse Triathlon Bond (NTB).
1) Leer van negatieve ervaringen
“Toen ik eind 2022 bij de NTB startte, kwam de bond uit een zwarte periode. Uit verschillende onafhankelijke onderzoeken was gebleken dat Nederlandse toptriatleten soms jarenlang waren blootgesteld aan grensoverschrijdend gedrag. Denk aan pesten, sociale uitsluiting en emotionele mishandeling. Reden voor het hoofdbestuur om op te stappen. Het was aan mij om de NTB in een rustiger vaarwater te brengen. Waar begin je aan, zou je zeggen. Maar voor mij waren de bevindingen van de onderzoekscommissies juist een extra motivatie. Mijn drijfveer is altijd geweest om de topsport beter te maken, als knecht in het profwielrennen, als coach en als leidinggevende. Daar word ik blij van. Mits ik dat op een positieve manier kan doen.”
‘Hoewel ik enorm genoot van het sporten zelf, heb ik als atleet qua organisatie vooral geleerd hoe het níet moet’
Decennialang draaide alles in de topsport alleen om het resultaat. Dat heb ik als profwielrenner zelf ook ondervonden. Alle focus lag op een paar toppers, de rest was bijzaak. Niet bepaald motiverend voor een knecht zoals ik. Het was ieder voor zich; praten over normen en waarden deden we niet. Een heel onveilige omgeving. Hoewel ik enorm genoot van het sporten zelf, heb ik als atleet qua organisatie dus vooral geleerd hoe het níet moet. Ik zag zoveel dat anders en beter kon. Die ervaringen gebruik ik als leidinggevende. Het welzijn van sporters staat voor mij altijd op nummer één. Mijn missie is geslaagd als geen enkele atleet zich, op wat voor manier dan ook, miskend voelt.”
2) Stel vertrouwen boven prestaties
“Zowel in de topsport als in de zorg draait het om optimale prestaties, die vaak ook nog onder grote druk moeten worden geleverd. Logisch dus dat je daarvoor mensen wilt hebben die de beste zijn in hun vak. Maar door alleen op resultaat te focussen, kom je er niet. Zeker niet als je een hecht team wilt vormen. In plaats daarvan moet je in je organisatie de juiste balans vinden tussen prestatie en vertrouwen. Dat heb ik geleerd van leiderschapsdenker Simon Sinek.
‘Een medewerker die uitstekend werk levert maar niet te vertrouwen is, wil je niet in je team’
Een medewerker die uitstekend werk levert maar niet te vertrouwen is, wil je niet in je team, stelt hij. Dit zijn de mensen die zich niet aan afspraken houden, hun eigen plan trekken en de werksfeer verzieken. Kies dus liever medewerkers die prima werk leveren, maar vooral waar je blindelings op kunt vertrouwen. Uiteindelijk komt dat ook het resultaat ten goede.”
Over Thorwald Veneberg
Bewegingswetenschapper Thorwald Veneberg (1977) nam vanaf zijn 10e deel aan wielerwedstrijden. Van 2001 tot 2007 was hij als profwielrenner actief voor de Rabobankploeg. Hij reed twee keer de Ronde van Italië (Giro d’Italia) en drie keer de Ronde van Spanje (Vuelta). In 2005 won hij de Scheldeprijs, de oudste Vlaamse voorjaarsklassieker.
Na zijn sportcarrière vervulde hij gedurende 15 jaar verschillende rollen bij de Koninklijke Nederlandse Wieler Unie, van bondscoach van de junioren en hoofdcoach van de wegwielrenners tot technisch directeur en general secretary. Sinds november 2022 is hij algemeen directeur van de Nederlandse Triathlon Bond. Daarnaast werkt Veneberg een dag per week als human performance manager bij de 13e Lichte Brigade van Defensie.
3) Durf fouten te maken
“Door alle misstanden en #MeToo liggen arbeidsrelaties onder een vergrootglas. Dat is goed en noodzakelijk, maar we moeten er wel voor waken dat we niet doorslaan. Als sporters weten we als geen ander dat je feedback en opbouwende kritiek nodig hebt om beter te worden. Tegelijkertijd heb je daarvoor óók een veilige omgeving nodig. Voor coaches is het soms best lastig om hierin de middenweg te vinden. Wat kan je nog wel zeggen en wat niet meer? Hoe blijf je kritisch en scherp zonder het respect of vertrouwente schaden? Wanneer overschrijd je de grens? Daar kom je alleen maar achter door het er samen open en eerlijk over te hebben.
‘In een omgeving met een hoge werkdruk vliegen mensen weleens uit de bocht. Dat is helemaal niet erg, zolang dat maar bespreekbaar is’
In een omgeving met een hoge werkdruk vliegen mensen weleens uit de bocht. Dat is helemaal niet erg, zolang dat maar bespreekbaar is. En je dezelfde fout niet nog een keer maakt. Om dat te voorkomen, heb je een structuur nodig waarin je dit soort issues laagdrempelig kunt bespreken. Veel topatleten hebben inmiddels een buddy uit de sport om mee te klankborden: is dit gedrag oké of niet? Zo’n systeem zou in de zorg misschien ook goed kunnen werken. Verder hebben we bij de NTB tegenwoordig een atletencommissie, waarmee het bestuur en de directie regelmatig overleggen. Zodat we niet over maar mét de sporters praten.”

4) Denk als een sporter
“Naast mijn baan als directeur werk ik één dag per week als human performance manager bij Defensie. Dat is iemand die organisaties — op basis van wetenschappelijke inzichten — adviseert over de omstandigheden waarin teams en individuen zo goed mogelijk kunnen presteren, om zo gezamenlijke doelen te behalen.
‘Ook de zorg zou baat kunnen hebben bij het vergroten van de weerbaarheid van mensen’
In de sport en in het leger is het heel gebruikelijk om human performance management en prestatiepsychologie een vaste plek te geven in dagelijkse routines en zo de weerbaarheid van mensen te vergroten. In andere sectoren zie ik dat veel minder. Terwijl ik denk dat bijvoorbeeld ook de zorg daar veel baat bij zou kunnen hebben.”
5) Visualiseer je doelen
“Als zorgprofessional kun je zelf ook veel doen om je weerbaarheid te vergroten. Bijvoorbeeld met tactisch ademhalen, zoals we dat noemen: een ademhalingstechniek om je concentratie te verhogen en je stress te verlagen. Ook wat je in je hoofd tegen jezelf zegt, heeft grote impact op je weerbaarheid. Als profwielrenner heb ik mezelf geleerd negatieve zelfspraak te vervangen door positieve visualisaties. Mede dankzij die aanpak heb ik als knecht in 2005 de Scheldeprijs gewonnen, de oudste Vlaamse voorjaarsklassieker. Twee weken lang draaide ik in mijn hoofd steeds een gedetailleerd filmpje af van hoe ik de sprint zou winnen. Op de dag zelf ging het precies zoals ik me had voorgesteld.
‘Als profwielrenner heb ik mezelf geleerd negatieve zelfspraak te vervangen door positieve visualisaties’
Voor de duidelijkheid: ik geloof absoluut niet in het ‘manifesteren’ van succes, waar je veel influencers tegenwoordig over hoort. Het is echt niet zo dat als je iets maar graag genoeg wilt, het vanzelf lukt. Aan mijn overwinning gingen jaren van fanatieke training vooraf. Maar ik ben er wel van overtuigd dat positieve zelfspraak en visualisaties je zelfvertrouwen een boost geven, en daarmee je kans op succes vergroten.”
6) Zet een punt achter je werkdag
“Goed voorbeeld doet goed volgen. Daar geloof ik heilig in. Niet alleen voor leidinggevenden, ook voor collega’s. ’s Ochtends ga ik eerst sporten, daarna ben ik pas beschikbaar voor overleg. Ik kom regelmatig op de fiets naar het werk en eet vegetarisch. En ’s avonds en in het weekend probeer ik geen werkmails te sturen. Ik eis zeker niet van medewerkers dat zij dit allemaal ook doen, maar ik hoop ze met mijn gedrag wel te inspireren. Soms geef ik een extra duwtje. Zo heb ik laatst een coach geadviseerd om, in overleg met zijn atleten, na het eten zijn telefoon uit te zetten. Een van de basisprincipes van training is dat je alleen beter kunt worden als je voldoende hersteltijd inbouwt. Lichamelijk én geestelijk. Dat betekent dus ook: bewust een punt achter je werkdag zetten.”
Met welke ervaringen uit andere branches kunnen zorgprofessionals en beleidsmakers in de zorg hun voordeel doen? In de serie Buiten de Bubbel vragen we dat aan kopstukken uit verschillende sectoren.



