De groeten uit Canada
groetenuit / Canada

Al bijna twintig jaar woont hoogleraar Kinderrevalidatiegeneeskunde Jan Willem Gorter (60) met zijn man Ton in het Canadese Dundas, een stadje in de provincie Ontario. Daar runnen ze ook een B&B.
Na zijn promotie en het afronden van zijn opleiding tot revalidatiearts in Utrecht, in 2002, huurde Gorter al eens een huis in Dundas. Hij deed destijds zes maanden onderzoek aan de McMaster University in het nabijgelegen Hamilton.
Waarom viel de keuze toen op Canada?
“De onderzoeksgroep CanChild bij McMaster was toonaangevend op het gebied van kinderrevalidatie. Dankzij een fellowship via ZonMw kreeg ik de kans er in 2002 onderzoek te doen en te leren hoe je een onderzoeksgroep opzet. In 2008 zijn we naar Ontario geëmigreerd: ik kreeg er een aanstelling als associate professor en als (enige) kinderrevalidatiearts in het McMaster Children’s Hospital.
Aanvankelijk konden we weer hetzelfde huis als in 2002 huren. Omdat Dundas en de buurt ons zo goed bevielen, hebben we er begin 2010 een huis gekocht. De afgelopen vijf jaar heb ik wel geregeld gependeld tussen Canada en Nederland vanwege mijn benoeming tot hoogleraar in Utrecht.”

Hoe is de zorg georganiseerd in Canada?
“Sinds de Health Act uit 1984 van de regering van Pierre Trudeau is toegang tot medische zorg voor alle inwoners van Canada verankerd in de wet. Deze zorg wordt volledig vergoed en gefinancierd met publieke gelden. In Ontario heet het OHIP, het Ontario Health Insurance Plan. Huisarts en medisch-specialistische zorg zijn dus gratis. Voor fysiotherapie, de tandarts, mondhygiëniste en medicijnen moet je wel betalen. Daar kun je je aanvullend particulier voor verzekeren.
Canada kampt met een groot tekort aan huisartsen, vooral in afgelegen gebieden. Ook wij hadden in 2008 moeite een huisarts te vinden. Ik kon gelukkig op papier van het ziekenhuis een recept uitschrijven voor medicatie die ik zelf nodig had. Maar op een gegeven moment accepteerde de apotheek dat niet meer. Gelukkig vonden we snel daarna via de ouders van een van mijn patiëntjes een huisarts. Je realiseert je dan wel hoe moeilijk het voor anderen moet zijn die niet over een netwerk beschikken.
Het tekort aan huisartsen heeft weer tot gevolg dat de wachttijden bij Spoedeisende Hulpposten enorm kunnen oplopen. Bij gebrek aan een huisarts klopt men daar dan maar aan.”
Meer persoonlijke ervaringen met de gezondheidszorg in Ontario?
“In februari 2020 brak ik tijdens een schaatstocht in Ottawa mijn enkel. Vrijwilligers hebben me toen in een soort banaan naar de kant gebracht, en voor de paar honderd meter naar het ziekenhuis kwam een ambulance. Ik ben fantastisch geholpen door de dienstdoende orthopedisch chirurg, die toevallig de enkel als specialiteit had.
Na de operatie heb ik de hele nacht op de verkoever doorgebracht, waarna ik ’s morgens direct weer naar huis mocht. Ik heb dus geen ziekenhuisbed gezien. En ook nooit een rekening gehad.
Wat me opviel, maar dat komt natuurlijk ook door mijn eigen achtergrond: dat het onderwerp revalidatie en de thuissituatie niet ter sprake zijn gekomen. Ik heb uiteindelijk – want dit speelde zich af tijdens de covidpandemie – online fysiotherapie gehad. In Nederland is er veel meer aandacht voor de sociale context.”

Meer verschillen opgemerkt?
“Bij zowel de tandarts als de dierenarts word je hier in de watten gelegd. Je voelt je er vooral een gewaardeerde klant. Ze opereren, meer dan in Nederland, vanuit een businessmodel.
De tandarts zelf zie ik trouwens amper tijdens een controlebezoek, het is vooral de mondhygiëniste waar ik dan mee te maken heb. Als er iets groters moet gebeuren, zoals een kroon, dan wordt de sfeer heel zakelijk, dan moet je naar het kantoor voor een contract en een offerte. Dat heb ik in Nederland nooit zo meegemaakt.”
En als het gaat om verschillen in je eigen vakgebied, de kinderrevalidatiegeneeskunde?
“Laat ik dan als eerste zeggen, want ik vind het wel belangrijk dat te benoemen, dat ouders met zieke kinderen overal ter wereld hetzelfde zijn. Verder kan ik geen echte verschillen bedenken, behalve dan dat we in het kinderziekenhuis geen witte jassen droegen, wat ik overigens prettig vond. In Utrecht is het in het UMCU helaas de regel.
Wat kan Nederland nog meer leren van Canada?
“De heldere rolverdeling in ziekenhuizen. In Canada heeft iedereen heeft zijn eigen, duidelijk omschreven professionele rol en verantwoordelijkheden. In Nederland zijn de grenzen wat vager. De consequentie van die vaagheid is dat het conflicten in de hand kan werken.
In het McMaster Children’s Hospital wordt ieder jaar je arbeidscontract onder de loep genomen en opnieuw gedocumenteerd. Je kunt denken ‘poeh, is dat nou nodig’, maar het schept wel duidelijkheid.
Iets wat Nederlandse ziekenhuizen ook meer zouden moeten doen: duidelijk maken wáár ze voor staan, de collectieve cultuur benadrukken, ‘we zijn met elkaar één ziekenhuis’. Je kunt wel wat clichés oplepelen, maar houd het niet bij woorden, laat het ook zíen, bijvoorbeeld aan de hand van een regenboogvlag. Dat geeft echt meerwaarde. In Canada wordt ook veel aan lokale fundraising gedaan. Ik heb gemerkt dat het de band versterkt tussen gemeenschap en ziekenhuis.”

Je neemt eind juni afscheid als hoogleraar in Utrecht. Dan komt er een einde aan vijf jaar lang heen en weer pendelen tussen Utrecht en Dundas. Weet je al wat je hierna gaat doen?
“Ik ben al ruim vijftien jaar betrokken bij het online wetenschappelijke tijdschrift Child: Care, Health and Development, als chief editor. Daar ga ik in ieder geval mee door. En verder heb ik op dit moment nog geen vastomlijnde plannen, ik heb zin in de toekomst en zie wel wat voor interessants er weer op mijn pad komt.”
Over Canada
In het magazine van Arts en Auto deelt Jan Willem deze tips en ervaringen over leven (en inburgeren) in Canada.
Wat viel jullie in het begin vooral op?
“Hoe behulpzaam de Canadezen zijn bij het inburgeren. De eerste keer dat iemand ons te eten vroeg, verwachtten we de enige gasten te zijn, maar er bleken ook anderen uitgenodigd, zodat wij meer mensen konden leren kennen. Op een gegeven moment zeiden we tegen elkaar als we bij iemand gingen eten: ‘Benieuwd wie we nú allemaal weer gaan ontmoeten’.”
Hoezo de keuze voor een B&B aan huis?
“Toen we The Homestead, zoals het huis heet, bezichtigden, waren we op slag verliefd. Net als veel andere huizen in onze straat is het een ‘Heritage Home’. Omdat het te groot was voor ons tweeën, hebben we een vergunning aangevraagd voor een B&B, een lang gekoesterde wens van Ton. We hebben het helemaal ingericht in de sfeer van het bouwjaar 1867, het jaar waarin de Canadese Confederatie ontstond.”
Wat raad je gasten altijd aan?
“De Niagara Falls. Ondanks dat ik ze al héél vaak heb gezien, blijven ze indrukwekkend. Niagara-on-the-Lake is, hoewel toeristisch, ook de moeite waard. De koloniale architectuur is er prachtig, het heeft een theaterfestival, je kunt er lekker lunchen, en rondom zijn er wijngaarden.

Verder is Toronto een heerlijke stad. Voor het beste zicht op de skyline neem je de veerboot naar Toronto Islands. Ook St. Jacobs is met zijn mennonietengemeenschap – vergelijkbaar met de Amish – een bezoek waard. En voor wie geïnteresseerd is in geschiedenis: Westfield Heritage Village.”

Favoriete seizoen?
“De winter duurt hier vrij lang; de laagste temperatuur die ik heb meegemaakt, was -23. De omslag van winter naar zomer gaat razendsnel, opeens staan de pioenrozen in bloei. De herfst, de Indian Summer, is ook prachtig.”

Hoe zien jullie vrije dagen eruit?
“Dan wandelen we met onze hond in de Dundas Valley, een UNESCO-beschermd gebied met watervallen. We komen ook graag in de lokale pub vanwege de gemoedelijke Engelse sfeer. En we zijn geregeld in de tuin te vinden. Canadezen houden van tuinieren en daar gaan we sinds we hier wonen helemaal in mee. En ook aan onze gevel wappert alle dagen de nationale vlag, want dat is hier heel gewoon.”





1 reactie
Wat een fantastisch verhaal,denk met veel plezier terug op mijn bezoek bij jullie in je mooie land en gezellige huis.Fijn dat je nu meer rust krijgt,wens je het allerbeste toe,veel liefs van mij in Melbourne
Gerda
14 mei 2026 / 00:31