Doodsbang door doxing
achtergrond / doxing
Adressen en telefoonnummers die op sociale media worden geplaatst. Foto’s die online rondgaan. Doxing heeft grote impact op wie het overkomt. Sinds begin 2024 is het strafbaar. Hoe staat het er een jaar later voor, hoeveel zorgprofessionals zijn er slachtoffer van en hoe is doxing te voorkomen?

Het is alweer zeven jaar geleden, maar nog altijd beïnvloedt het voorval Jessica’s leven. “Ik ben ondertussen verhuisd naar Rotterdam en er zit een ziekenhuis op loopafstand, waar ik zo aan de slag zou kunnen. Maar ik blijf op mijn oude werkplek, ook al moet ik daarvoor veertig minuten rijden. Ik wil niet meer werken in de buurt waarin ik woon. Ben er te huiverig voor dat ik familie van patiënten tegenkom. Die zouden me kunnen volgen en er zo achter kunnen komen waar ik woon.”
Het ging mis in 2017 toen verpleegkundige Jessica een patiënt met een neurologische aandoening uit bed hielp. “Ik hield me aan de protocollen, maar toch zijn we samen gevallen”, vertelt ze. “De patiënt brak daarbij zijn bovenbeen en de familie werd op de hoogte gebracht. Ze gingen flink tekeer en dreigden met een tuchtzaak.
Facebookpagina
Bij een volgend gesprek kwamen ze met prints van mijn Facebookpagina aanzetten, om als ‘bewijs’ te gebruiken. Ze hadden ook mijn adres opgezocht en dat doorgestuurd naar anderen. Het voelde heel bedreigend; wat als ze me thuis kwamen opzoeken? Ik woonde alleen en heb heel lang om me heen gekeken als ik thuiskwam van mijn werk.”
Wat Jessica meemaakte, valt onder doxing: het verzamelen of openbaar maken van persoonsgegevens met het doel iemand te intimideren of te bedreigen. Sinds 1 januari 2024 is het strafbaar en staat er een maximale straf van twee jaar gevangenis of een geldboete van € 25.750,- op. De gevangenisstraf kan met eenderde worden verhoogd als de doxing zich richt tegen mensen met een bepaald beroep, zoals politici, rechters, journalisten en hulpverleners.

Hoe staat het ervoor, een jaar na de nieuwe wet? Helpt de strafbaarheid om doxing steviger aan te pakken of die te voorkomen? De wettelijke definitie van doxing is breed. Zo vindt doxing meestal online plaats. Iemands persoonsgegevens worden dan op sociale media met grote groepen gedeeld. Maar ook het op een andere manier openbaar maken van persoonlijke informatie valt eronder. Bijvoorbeeld als mensen persoonsgegevens uitwisselen in een Telegram- of WhatsAppgroep.
“Het gaat zeker niet alleen om het woonadres van het slachtoffer”, zegt Anna Berlee, hoogleraar gegevensbescherming en privacyrecht aan de Open Universiteit. “Ook als een doxer de namen van kinderen openbaar maakt of foto’s van iemands kinderen online zet met het doel te intimideren, valt dat onder doxing. Dus als een persoon zegt: kijk, dit zijn de kinderen van deze arts en ze zitten op deze voetbalclub, kan dat strafbaar zijn.”
Aangiftes
Hoe vaak doxing precies voorkomt, is niet bekend. Bij aangiftes spelen er vaak ook zaken als stalking en bedreiging. Doxing wordt dan ‘meegenomen’, maar niet apart geregistreerd. Bovendien komt het lang niet altijd tot een aangifte. Artsenfederatie KNMG hield in 2022 een peiling onder 562 artsen over (online) bedreiging en intimatie.
Ruim eenderde (36 procent) had daarmee te maken gehad. Van deze groep was 33 procent via sociale media bedreigd. In bijna de helft van de gevallen ging het om ‘het verspreiden van valse informatie over mij of mijn werkplek’. Van de betreffende artsen besprak slechts 26 procent het incident met de werkgever, 10 procent deed een melding bij de politie, 6 procent deed aangifte.
Berlee: “Het probleem van doxing neemt toe. Online laten we allemaal veel data achter en het wordt ook steeds makkelijker om al die informatie te verzamelen. Daar kunnen kwaadwillenden makkelijk mee aan de haal gaan.”
Alleen nog voornaam
Verpleegkundige Jessica besprak het incident met collega’s en voelde zich gesteund door haar ziekenhuis. “Iedereen vroeg hoe het met me ging, ook collega’s van andere disciplines. De familie van de patiënt spande inderdaad een tuchtzaak aan. Die verloren ze, omdat we konden bewijzen dat ik volgens de protocollen had gehandeld. Het ziekenhuis heeft me goed bijgestaan in die zaak. De procedure duurde wel heel lang. Al die tijd voelde ik me erg kwetsbaar, ook doordat mijn gegevens op straat lagen en ik er niets tegen kon doen.”
Nu, een paar jaar later, heeft ze wel stappen ondernomen om te voorkomen dat zoiets nog een keer kan gebeuren. “Omdat ik mijn voor- en achternaam op mijn badge had staan, vond de familie me makkelijk terug op Facebook. Vandaar dat ik op mijn werk nu alleen nog mijn voornaam gebruik.”

Zelf regie houden
Bij veel zorginstellingen is het nog steeds gebruikelijk: voor- en achternamen van medewerkers op badges, foto’s met namen erbij bij de ingang van een afdeling, namen in online (patiënten)systemen. Maar anno 2025 zou dat geen automatisme meer moeten zijn, vindt NU’91, beroepsorganisatie voor zorgpersoneel.
Münire Manisa, cao-onderhandelaar voor NU’91: “In een ledenpeiling vroegen we afgelopen jaar of het een eigen keuze moet zijn of je met voor- en achternaam vermeld wilt worden. Ruim 90 procent antwoordde ‘ja’. Medewerkers willen zelf de regie hebben over welke gegevens openbaar zijn.”
De organisatie bespreekt het onderwerp nu in cao-onderhandelingen, als onderdeel van andere afspraken over veiligheid. “Het lijkt een vanzelfsprekendheid dat namen overal te zien zijn. Maar dat kan doxing in de hand werken.”
Drempel
In patiëntendossiers staan altijd de namen van behandelaars. En wanneer patiënten of familieleden een klacht indienen, worden ook de namen van bijvoorbeeld het verpleegkundig personeel bekend. Maar, zo zegt Manisa: “Als je de drempel verhoogt om informatie op te zoeken, zullen mensen dat ook minder snel gaan doen.”
Ook Anna Berlee denkt dat ziekenhuizen, verpleeghuizen, tandartspraktijken en andere zorgverlenende instanties kritisch moeten kijken naar welke data ze zélf over hun medewerkers delen. “Als ik zelf patiënt ben, vind ik het ook prettig dat ik online precies kan opzoeken welke artsen er op een afdeling werken, hoe ze heten en wat hun specialismen zijn. Maar het maakt wel dat ze kwetsbaarder zijn voor doxing.
Daarna is het vaak een koud kunstje om heel veel meer informatie te vinden over iemand zelf, soms zelfs een woonadres en of iemand kinderen heeft. Is het echt nodig om al die data te delen? De informatie kan natuurlijk ook algemener, bijvoorbeeld door alleen te vermelden hoeveel mensen bij een instelling een bepaald specialisme hebben.”
Doxing van binnenuit
Hoe groot de impact van doxing kan zijn op zorgprofessionals, weten ze ook bij JTV Mondzorg voor Kids in Nijmegen. Afgelopen oktober pakte de politie een man op, die medewerkers van de tandartspraktijk digitaal stalkte en doxte. De aanklacht: computervredebreuk, doxing en belaging. Zestien medewerkers hadden daar bijna een jaar onder te lijden.
Raoul Trentelman, algemeen directeur van de organisatie: “In het begin richtte het venijn zich op één specifieke medewerker. Daardoor dachten we dat het om boze ouders van een patiënt ging. Maar al snel kregen ook andere medewerkers de volle laag. Via anonieme accounts stuurde de dader seksueel getinte foto’s, maar ook afschuwelijke foto’s van onthoofdingen en verminkte lichamen. Op Marktplaats plaatste hij advertenties met adresgegevens erbij, waardoor er ineens vreemden bij medewerkers op de stoep stonden. Hij deed ook allerlei bestellingen die hij dan bij medewerkers thuis liet bezorgen.”
Op een gegeven moment ging het zover, dat de stalker/doxer contracten afsloot op naam van de medewerkers. Voor mobiele telefoonabonnementen bijvoorbeeld en zelfs voor een verbouwing. “We wisten dat hij daarvoor gevoelige privégegevens via onze computersystemen naar boven moest hebben gehaald”, aldus Trentelman. “Toen ontstond ook het vermoeden dat het iemand van binnenuit was.”
De tandartspraktijk deed aangifte en zette ook zelf een recherchebureau in. Na maanden onderzoek bleek dat het inderdaad een ‘inside job’ was. Al die tijd had een medewerker zijn collega’s gedoxt en gestalkt. De verdachte werd in oktober opgepakt en zat enige tijd vast. Inmiddels is hij weer thuis, in afwachting van de rechtszaak.
Intussen was de emotionele impact op het team enorm. De medewerker tegen wie de dader zich in eerste instantie richtte, zit nog altijd ziek thuis. Een ander nam ontslag, omdat zij niet meer op de locatie durfde te werken. “Medewerkers waren lang bang dat ze thuis of bij de praktijk aangevallen zouden worden”, zegt Trentelman. “Vandaar dat we voor hen de nodige begeleiding hebben geregeld. Ik hoop dat de rust zo langzaam terugkeert en we samen het vertrouwen kunnen herbouwen.”
Jessica wil om privacyredenen alleen met haar voornaam in Arts en Auto. Haar achternaam is bij de redactie bekend.
Anti-doxingtips
U kunt niet altijd voorkomen dat u slachtoffer wordt van doxing. Wel zijn er een paar dingen die u preventief kunt doen.
- Wees kritisch over welke informatie u online deelt, bijvoorbeeld op sociale media. Hoogleraar Anna Berlee: “Onderzoek welke gegevens u ‘besloten’ kunt zetten. En: bekijk wat ernaar bovenkomt wanneer mensen uw naam googelen.”
- U kunt Google en andere zoekmachines laten weten dat links met persoonlijke informatie niet in de zoekresultaten naar boven mogen komen. Google op ‘aanvraagformulier voor verwijdering van persoonsgegevens’ om het aanvraagformulier te vinden. Op veiliginternetten.nl treft u informatie over andere zoekmachines.
- Slachtofferhulp Nederland heeft een stappenplan voor wat te doen als u slachtoffer bent van doxing: slachtofferhulp.nl/gebeurtenissen/hulp-na-doxing.
- In geval van doxing kunt u ook terecht bij helpwanted.nl, van Helpwanted, een organisatie die helpt bij online grensoverschrijdend gedrag. Daar staat beschreven hoe informatie te laten verwijderen, bijvoorbeeld van X (voorheen Twitter).



