Lachtherapie
cabaret / 3 zorgprofessionals op de planken

Wat doe je als je hoofd vol zit van de zorg? Juist: dan maak je er grappen over. Drie zorgprofessionals over hun tweede leven als cabaretier of comedian. “Ik vind het fijn dat ik op het podium een boodschap kan overbrengen.”
Khadija Sabriye (56) is verpleegkundige in hart en nieren, maar ook een geboren gangmaker. Ze is het vak van stand-up comedian letterlijk ingerold.

“Ze sturen mij altijd naar ‘moeilijke’ mensen. Er was een patiënt die geen homoseksueel, geen hoofddoek, en niemand van kleur aan zijn bed wilde hebben. Ik kom daar binnen, zeg meneer goedendag, en vertel dat ik van mijn collega’s heb begrepen wat zijn voorkeuren zijn.
‘Het goede nieuws’, zeg ik, ‘is dat ik geen homoseksueel ben. Het slechte nieuws is: ik ben een vluchteling uit Somalië. Maar volgens uw dossier bent u hoogopgeleid, volgens de psycholoog bent u helder, dus mijn conclusie is dat u niet moet zeiken.’ Hij wist even niet of hij boos moest worden of moest lachen. Uiteindelijk moesten we allebei lachen en was het ijs gebroken.
Verder dan roeping
Je hoort mensen vaak zeggen dat verpleegkundige zijn een roeping is, maar voor mij gaat het nog verder. Het vak zit heel diep in mijn wezen, het hóórt bij mij. Ik ben voor de patiënt een deurwaarder, een advocaat en een beveiliger tegelijk. Je moet niet aan mijn patiënten komen, ik verdedig ze met hand en tand.
‘Ik gebruik zelden mijn ervaringen in de zorg op het podium’
Op verjaardagsfeestjes ben ik altijd de gangmaker. Toen ik in 2016 uitging met vriendinnen naar een avond vol optredens, viel er een stand-up comedian uit. Aan mij werd gevraagd of ik in wilde vallen. Ik heb 15 minuten op het podium gestaan en ik heb geen flauw idee wat ik gezegd heb, maar het publiek ging helemaal stuk. Daarna zei iemand van de organisatie dat het zonde zou zijn als ik er niks mee deed.
Tijdens een cursus van het Comedyhuis leerde ik om materiaal te schrijven. Maar ik ben geen schrijver, ik ben heel erg van het improviseren. Als ik onderweg ben naar een optreden, bedenk ik waar ik het over ga hebben: daten, one-night stands, scheiden, oud worden, het kan alles zijn. Als ik op het podium sta, lul ik daar over. Tot nu toe gaat het goed, ik treed gemiddeld één keer per week op.
Beroepsgeheim
Ik gebruik zelden mijn ervaringen in de zorg op het podium. Je hebt je beroepsgeheim en daar hou ik me aan. Ik heb wel eens een grapje gemaakt over een patiënt die zei dat ze slecht zag. Toen ik voor haar ging staan, zei ze dat ze alleen een donkere schaduw zag. Waarop ik antwoordde: ‘Je kunt dus wel zien want ik ben zwart. Die schaduw ben ik.’
Een comedyclub heeft gevraagd of ik me bij ze wil aansluiten maar ik heb nee gezegd. Ik kan geen afstand doen van de verpleegkunde. Dat zou me veel te veel pijn doen. Ik draai nachtdiensten, onregelmatige diensten en treed ’s avonds op. Soms vragen mensen: ‘Is dat wel goed voor je lichaam?’ Nee, maar wel voor mijn hart.”
Ik ben mijn docent dankbaar. Zij liet me zien dat je als zorgprofessional niet in de pas hoeft te lopen, maar ook zelf een mening mag hebben. Zo vind ik dat de ggz van binnenuit moet veranderen, ten gunste van patiënten. Ik ben blij dat ik me daarover kan uitspreken via mijn schrijfsels. Het bewijst hoe belangrijk het is om een docent te hebben die jou ziet en je een kans geeft. Dat is goud waard.”
Tommy Hoofs (32) is overdag fysiotherapeut bij revalidatiecentrum Adelante in Hoensbroek, in de avonduren treedt hij op als stand-up comedian.

“Toen ik op de basisschool zat, kwam internet in opmars en keek ik altijd op liedjes.nl. Daar stonden niet alleen liedjes op, maar ook stukjes van cabaretiers. Bijvoorbeeld Hans Teeuwen, destijds een grootheid, met heel absurdistische sketches. Die vond ik fantastisch. Vanaf dat moment wilde ik cabaretier worden. Maar ik kom niet uit een milieu waarin dat tot de mogelijkheden behoorde. Hoe ouder ik werd, hoe onbereikbaarder die wens leek.
‘Hoe meer ik achter de microfoon sta, hoe beter ik leer praten’
Ik werk als fysiotherapeut in een tinnitusteam, waar we mensen met oorsuizen op een gedragsmatige manier behandelen. Hoewel mijn baan me prima bevalt, realiseerde ik me een paar jaar geleden dat als ik ooit nog iets met mijn jongensdroom wilde doen, ik een stap moest wagen.
Middernacht
Bij het Comedyhuis in Utrecht volgde ik een cursus stand-up comedy. Sindsdien treed ik een à twee keer per week op. Op zich is het goed te combineren met mijn werk, alleen is mijn woonplaats Heerlen een handicap. Ik ben vaak pas tegen middernacht thuis.
Mijn ervaringen als fysiotherapeut gebruik ik niet als onderwerp voor mijn grappen. Andersom beïnvloedt mijn hobby mijn werk wel. Hoe meer ik achter de microfoon sta, hoe beter ik leer praten. Je ontdekt hoe je intonaties moet gebruiken, wanneer je pauzes moet inlassen en hoe je een boodschap overbrengt: kort, duidelijk en met een vleugje humor.
Pijnlijk
Ik zou graag van stand-up comedy mijn werk maken. Of dat realistisch is, weet ik niet. Het allerbelangrijkste is meters maken. Je moet leren afgaan. Als je een slechte set hebt gehad, is dat super pijnlijk, maar dan weet je wel precies wat je níét moet doen. Als het goed gaat, en het publiek lacht om je grappen, is dat het fijnste gevoel dat er bestaat.”
Bart Stuart (32) combineert zijn werk als arts bij een huisartsenpraktijk in Eindhoven met optreden als cabaretier. Volgend jaar gaat hij de theaters in met zijn voorstelling Ontsteking.

“Dat mijn voorstelling voor een groot deel over mijn ervaring als arts gaat, komt omdat de mens Bart toevallig arts is. Tegelijkertijd vind ik het ook fijn dat ik op het podium een boodschap over kan brengen. Ik ben bijvoorbeeld allergisch voor dokters die doelbewust moeilijke woorden gebruiken. Die het tegen hun patiënt over epistaxis hebben in plaats van bloedneus. Vreselijk. In mijn voorstelling zit ook een scène over de werkdruk in de zorg, een verontrustende ontwikkeling waar ik graag mijn mening over
ventileer.
Betere arts
Mijn ervaring op het toneel maakt mij absoluut een betere arts. Je bent niet een betere dokter als je grappig bent. Je kunt pas humor gebruiken als je jezelf bent en de ander goed begrijpt. Een grote parallel tussen de spreekkamer en het podium is dat mensen haarfijn aanvoelen of je oprecht bent. In het theater moet je constant opletten hoe je publiek reageert om aan te voelen wat ze nodig hebben. En zo moet je ook wezenlijk geïnteresseerd zijn in je patiënten om je je een grap te kunnen permitteren.
‘Mijn ervaring op het toneel maakt mij absoluut een betere arts’
Een oogarts zei eens tegen mij: ‘Je moet geen grappen maken, daar krijg je problemen door in de huidige aanklaagcultuur.’ Het is niet mijn doel als dokter, en trouwens ook niet als cabaretier, om grappig te zijn. Ik wil contact leggen en humor is daar een vorm voor. Amerikaans onderzoek wees uit dat
de hoeveelheid klachten van patiënten zelfs vermindert als er humor wordt gebruikt.
Mijn patiënten weten niet dat ik cabaretier ben. Ik maak er helemaal geen geheim van, maar ik heb niet de behoefte om het ter sprake te brengen, want de mensen komen niet voor mij, ze komen voor zichzelf. In die zin leid ik een spannend dubbelleven.”



