Schmitz versus Snijders: morele onverschilligheid
duocolumn / Roderick Schmitz en Heleen Snijders bespreken relevante zorgthema’s, tegenstellingen én taboes

Ha die Heleen,
Eerder spraken we in onze column over bevlogenheid als recept. Niet alleen voor je eigen werkplezier, maar óók voor dat van je collega’s. In die zin zou je bevlogenheid kunnen zien als een morele verplichting. Maar wat als je die bevlogenheid kwijtraakt en wat als daar onverschilligheid voor in de plaats komt?
Bij mijn generatie neemt die onverschilligheid soms bizarre vormen aan. Neem een MSB uit het zuiden van het land, dat jarenlang jonge klare chirurgen (en waarschijnlijk ook andere medisch specialisten) contracten heeft laten tekenen om onder de CAO uit te komen: meer dan honderd procent werken voor tachtig procent loon. En natuurlijk ‘mondje dicht, want je kunt in ons mooie opleidingsziekenhuis nog heel veel leren, en dat wil je toch?’
‘En natuurlijk ‘mondje dicht, want je kunt in ons mooie opleidingsziekenhuis nog heel veel leren’
Het is om je kapot te schamen. Ordinair winstbejag om je eigen werkplezier op te krikken. In het begin van mijn carrière als assistent was er geen pensioenopbouw of nauwelijks een CAO waar je op kon terugvallen. Er waren, achteraf gezien, inderdaad belachelijk veel werkuren.
Nu is er een nette CAO-ziekenhuizen waar de Arbeidsvoorwaarden Medisch Specialisten (AMS) een afgeleide van is. Koester die verworvenheid dan ook. En als je maatschappelijk verantwoord wilt ondernemen, luister dan vooral naar je morele kompas en niet naar de geldwolf in je. Doe je dat toch, dan diskwalificeer je jezelf niet alleen als bestuurder, maar ook als dokter.

Oef Roderick,
De morele onverschilligheid die je beschrijft, gebeurt vast niet overnight. Het sluipt er langzaam in, als een dief in de nacht. Het is een lelijke bijwerking van ons systeem dat verslaafd is aan efficiëntie, meetbare resultaten en kostenbesparing. De filosoof Jean-Paul Sartre zei al dat authenticiteit en morele betrokkenheid de kern vormen van wat ons mens maakt.
Maar als protocollen en cijfers de overhand krijgen, ondermijnen we die kern. We worden routinematig en minder alert op datgene wat écht belangrijk is. Ons vermogen tot echte empathie — richting patiënten, maar blijkbaar ook voor jongere collega’s — neemt af. De menselijke maat raakt verloren.
Of speelt er nog iets anders? Hebben ze zelf zo hard moeten knokken voor hun plek op de rots, dat ze denken: ‘Nu is het mijn tijd?’ Zijn de offers van het chirurgisch vak zo zwaar dat je bijna niet anders kunt dan aan jezelf te denken?
‘Of speelt er nog iets anders? Dat ze denken: ‘Nu is het mijn tijd?’
Zorgelijk, als je het mij vraagt. Want is het niet juist die betrokkenheid en solidariteit die de kern vormen van ons mooie vak? Is dat niet de reden waarom ik ooit voor de chirurgie heb gekozen? Misschien wat te somber gedacht van mij, maar ik geloof dat als die betrokkenheid verdwijnt, onze integriteit en het vertrouwen dat patiënten en de samenleving in ons hebben, ook in gevaar komen.
Dus laten we in hemelsnaam zorgen dat we onze menselijke waarden niet kwijtraken, zodat we recht blijven doen aan dat wat we ooit in die eed beloofden.




1 reactie
Mooie column, al blijf ik (steeds vaker) bij deze columns wel met het gevoel achter dat de beaproken bevlogenheid/betrokkenheid besproken wordt vanuit het perspectief van “blijven”: blijven we betrokken met de jonge specialisten al dan niet in opleiding. Maar hoe is de betrokkenheid van jong naar oud eigenlijk? Waar is de betrokkenheid bijvoorbeeld als er een regeling wordt getroffen voor minder tot geen diensten meer doen? (En dus moeten er dan diensten worden overgenomen door de jongere garde, ik heb het hier over vrijgevestigden). Hoe gaat dat bij jullie in je ziekenhuis logistiek en financieel? Ben benieuwd hoe en hoe tevreden de verschillende generaties hier over zijn in jullie ziekenhuis. Groet, Jacqueline Vernooij
Jacqueline Vernooij
4 augustus 2025 / 18:36